Ҿ˹˹ѧ
PDF
ePub

1027

cesse est ut animæ et spiritus, qualecumqne corpus rum gaudium videtur, si intellectualis creatura non induant, in quo ignem corporeum sentiant.

nisi de stolida re letalur. CAPUT XLI. Resurrectionis inorluorum probario pe- Mag. A picem hujus lurris pariter ascendamus, et Iita er promissis Dei. Alia ex animarumi ælernilale. ratione indagante, qualiter se habeant hæc perspiciaNova creaturu Irifarie dicitur. Disc. Poleriine ratione mus. Cælum usitato nomine appellamus, quod super probari resurrectio mortuorum?

capul nostrum videmus. Supra nos aulem nibil nisi Mag. Si ea inconcussa constabunt, qn2

superins nubes, vel aerem sole illustratum conspiciinus. Solem verissimis argumentis probala sunt; tunc omni repu- vero, vel lunam, vel stellas longe a nobis remolas sic gnantia submota, omnique necessitate admeta, resur- videmus , sicut in lato mari positi a longe montes rectio erit futura. Consiilit enim Deum esse verila- conspicimus, in circuilu vero nibil nisi circumfusum lem : veritatis autem verba necesse est adimpleri ; aerein cernimus. Unde liquel quod nullius hominis quod si non implebuntur, sequitur, quod aut Deus visus totum hujus aeris spatium penelrel , qui vix mutabilis sil, aul veritas non sii; quod si impleri non etiam horizontein altingere valet. Unde cum Apostoli polerunt, jam Deus omnipotens non est. Quie cuncta Dominum sublatum ullerius videre non posseni, diciliquet quam absurdissima Deo sunt. Incommutabilis liir : Nubes suscepil eum ab oculis eorum (Act. 1,9). ilajue veritas Deus promisit suis dilectoribus plenum Stephanus quoque non corporeis oculis Dominum in gaudium, suis contemptoribus plenum supplicium, calo ulira firmamentum vidit, cum nullius hominis quod utrumque erit impossibile, nisi sit in anima ci visus ullo modo usque ad firmameulum perlingere corpore; necesse est ergo ut corpora resurgant, ani- possit. Sed et concio illa, in qua Stephanus Stans mas recipiant; quatenus secundum promissa Verilatis Christum conspexil (Id. yni, 55), in domo aliqua suit: hi plenum gaudium in anima el corpore habeant, illi cujus tecti culmen ipsius corporeus oculus penetrare eodem modo plenum supplicium recipiant. Amplius, minime poruit. Constat igitur quod non oculo corposi corpora non resurgunt, lunc animæ ælerne facie ris, sed intuili interioris hominis Christum non in non sunt : sed superius probalum est animas facias corporeo, sed in intellectuali cælo viderit. Sed hic lernas, ad hoc videlicet factas, ut Deum semper cum fortassis ab aliquibus calumniosis objicitur, stellas Angelis videant, et in hac visione sine line beate vi- esse firinamento infixas, el visum nostrum firmainenvant. Bcale autem non vivunt, si indumenta, scilicet lum aliingere dum eas videmus. Num idco oculi nocorpora sua, in sordibus computrescerc absque spe stri firmamentum altinglint, quia stellas aspiciunt? recuperationis conspiciunt. Sequitur itaque ul neces- Num ideo lolum aeris spatium in mari penelrant, sario vestimenta sanctarum animarum, qu:e stolie 110- quia monles , ut puta solida corpora , considerant? minntur, per resurrectionem innoventur, el in incor- Sicut enim in mari remotis ab aspectu montibus, nihil ruptibilem gloriani inimulentur, quibus animæ indulic nisi aer undique conspicilur; ita quoque sideribus, semper bealie Deum contemplenlur; el e contra ul solidis videlicet corporibus , sublatis, nihil nisi aer infelices vestes sordidas reinduanı, de quarum fudi- cernitur. Quidquid autem ab aere est usque ad firmalale smper doleant. Igitur non solum corpor: jlino- menluin, el ipsum firmamentum a nobis nequaquam vari, sed etiam communem natural, que sanctis ser- videtur, propter ipsius spatii longinyuitatem, el ob vivit, necesse est in melius commulari; unde habelis nalurie suze subliliiatem. scriptım, Ecce nova facio omnia (apoc. XX1, 5).

CAPUT XLIII. Cælum triplex historialiter. Tres cæli Disc. Cum Deus ab initio mundi usque nunc nibil significative tres visiones. Apostoli ad lertium cælum novi crea crit, quomodo novam crcaluram esse con- raplus. Angeli el justi cur cæli, et dæmones tenebræ, Elabil?

Quod si forle objicitur quod Apostolus ad tertium cæMag. Trisarie nova creatura dicitur, qui per Tri- lum raplus scribitur, scienduin est tres cælus bislonitalem ita disponitur. Deus Pater omnem crealur.im rialiter appellari, et iterum tres significative nuncuex nihilo condidit, et hec nova creatura nominalur. piri. Ilic quippe aer primum cælum historialiter voDeus quoque Filius ir:carnalis Ecclesiam liova reli- catur, sicut habetis, Volucres cæli, quia in cælo, id gione instituil, quæ nova cre:ilura nuncupatur ; unde est, in aere volare videnlur. Secundum cælum æther habelis in Apostolo, Nos sumus nova creatura ( 11 Cor. nominalur, ut haberis, Sullæ cæli, quia in eo planeV, 17j; el in alio, Ul simus inilium aliquod creaturæ læ vago cursu seruntur. Tertium cælum appellatur ejus (Jacobi 1, 18). Deus quoque Spiritus sanctus cor- firmamentum, sicut habetis, Astra cæli, quia sidera in pora adhuc vivilicabil, cl lolum mundum innovabil; eo fixa traduntur. Signific. tive quoque ires cæli leel liiec nihiloniinus nova creatura appellatur; unde guntur ; quia tres visiones, scilicet sensualis, spirihabelis, Cælum novum el lerram novum faciet Dominus qualis , intellectualis a s:ipientibus non nesciuntur. (I sai. Lxv, 17).

Sensualis quippe visio est, cum colores et sorinas reCAPUT XÁll. Qui Cloristus aul sancti in cælo. Quid rum exterius cernimus, sed interius aliquid celari, ut culi nomine vulgo intelligatur. Quod firmainentum oculi in litteris significantiam intelligimus. Hæc ergo visio non attingant. Disc. Jani lurri in summum nobililer primum el sensuale cælum nominatur, quia in scriperducia, restal nunc ul propugnaculis cingalur, et pluris intelligentia celalur. Cælum elenim a celando sic cacumen in summo polorum consummelur. Legi- denominatur. Secunda visio spiritualis est, qua non lur dc Domino, quod elevatis manibus serebatur in res, sed imagines rebus similes Spiritualiter videmus, cælum, el quia scilet a dextris Dei (Luc. xxiv, 50; sicut in somniis solemnis, el sicui Joannen in ApocaMarc. xvi, 19); et Stephanus in concione vidil eum lypsi, el lyophelas mulla vidisse novimus : el hiec vistantem a dextris Dei (Act, vii, 55). Qui fertur de loco sió secundum cælum nuncupatur, quia vere res in ad locum, movetur; ci qui sedet vel stal, loco con:i- his similitudinibus celantur. Terlia visio est intellenelur. Et cum Dominus corporaliter cælum ascende- clualis, cum nequc res exterius, neque imagines rerit, qualiter nunc ibi credendus sit, vel qualiter nunc rum interius, sed ipsas substantias prouť vere sunl, animic sanctorum ibi sint, aut qualiter receptis cor- abstractis coloribus intellectu conspicimus, et uniusporibus ibi futuri sint, simmopere scire desideramus. cujusque qualitatem inter se differentem ratione disSi enim aliquis locus Christum vel sanctos sedentes cernimus : et h:ec visio Tertium calum vocitatur, quia vel stantes continet ne cadaul; limc ille locus melior verilas rerum in hac, quasi in cælo, a sluliis celalur. eis comprobalur, a quo loc bona continentie. El si Igitur si Apostolus in corpore est raplus, tunc ad corsancti de aliqua creatura visibili et sensibili' galla poreum cælum, scilicet firmamentum, est perduclus : dentes gloriantur, ul nos de hac visibili ai sensibili si autem extra corpus, quod magis videlur, lunc uliluce delectamur; lunc ilerum e: res melior rationali que ad intellectuale cælum raplus credilir, in quo creatura indicatur, de cujus possessione ipsa jucun- e sentiam deitatis sicuti csi, el angelicas substantias dalur, ut nos de habila pecunia gratulamus : el mise- proul sunt, non sensualiter, quod nequit licri nisi per

Fuiti, s::bsl.riile

bili.'

* MS.

corpus , nec spiritualiter, quod non fit nisi per iina- poreo mundo sancti: manentes Deum videbunt, aut Kines rebus similes; sed veraciter , quod non fit nisi extra mundum erunt. Si extra mundum fuerint, lunc ipso intellectu , vidisse cognoscilur. Angeli vel justi nulla elementali maleria stantes vel scdentes sustenquadam similitudine coeli nuncupantur; quia in secrelo tantur, quia nullum elementum extra mundum comDei humanis visibus celantur; et e contra dæmones probatur. Qui enim terram vel aquam ibi esse credit, vel impii tenebræ appellantur, quia in tormentis a nimis lerrenus ct fluxus desipit; si autern aerem vel nobis occultantur.

ignein ibi esse arbitralur, graviter a mobilitale acris CAPUT XLIV. Quid sit regnum cælorum, et quod el ignis ipse instabilis, irrisus computatur. Ergo exubique sil. Cur nos nunc non in cælo. Quid sil in illud tra inundum nulla maleriali re sulciuntur, ubi mulla intrare. Quid inferri. Ad quid visiones corporeæ quibus. invenitur. Si autem in hoc mundo erunt, similiter dam morientibus raclæ. Regnum autem cælorum, id nulli elemento localiler stando vel sedendo inhereesl justorum, non urbium mænia, non possessionum bunt, quia æquales Angelis erunt ( Matth. xxii, 30). pr:edia, non auri et gemmarum copia , non supellex Cum igitur spirituales sint, in sumino spiritu spirivaria, sed justitia et pax et omnimoda gloria in pleno lualiter, non localiter manebunt. Porro illorum corgaudio creditur, quod de visione alerna: clarilaris, et porum gloria, non ratione , sed sola lide est contemde socielale Angelorum et sanctorum habetur. Deus planda, (v) Erunt quippe lunc illa corpora ut animus autem æterna lux, probalis est esse in mundo et agilia, ut sol perspicua. Quam cito enim nunc animus extra mundum, infra el supra et in circuitu, undique ab Oriente in Occidentem cogitatione pervenil, lam cl ubique. Igitur si regnum cælorum lalium ratione cilo lunc illud corpus illuc pervenire poterit. Hoc demonstrante nibil est aliud quam visio Dei, qui est hinc colligitur, quod resurrectio in iclii oculi lienda fons omniuin bonorum ; necessario sequitur quod re- legitur (1 Cor. xv, 52). Iclus autem oculi est, non gnum coelorum sit in hoc mundo, el extra mundum, quod oculus aperillir, sed quod aperto oculo objertus el in omni crealura, et extra omnem creaturam : 01- lucis radius conspicitur. Sed revera tantum differi ve. de habetis, Regnum cælorum intra vos est (Luc. XVII, locitas illius corporis ab iclii oculi, quantum a cor21); quia nimirum in Deo consistentes, enim in nobis pore agilitas animi. Hujus etiam corporis claritas est ipsis, el in omni crcalııra, el extra omnem crealu- lanta, quanta et spiritus; non enini e'st lioc corpus ram sicuti est cernimus. Idcirco aulem nunc extra anime oneri, sed decori, quod nulla corruptibilis I)eum, vel extra regnum cælorum dicimur, quia hic moles aggravat, sed quod angelica nature aqualitas visione privamur. Eodem modo el miseri tunic a re- levig:il. Tujus quoque claritas lantum solem excellit, gno cælorum excludi referuntur, quia eadem visione quantuin sol in claritate nostrum corpus præcellit. ul carci luce solis privabuntur. Hoc regnum coelorin, Sol enini est corpus insensibile, el quamvis immulevel hoc gaudium justi intrare scribuntur; quia inefla- lur, lamen nunquam vivificabilir; corpus autein ilbile gaudium non capientes, in eo quodam modo ob- lud erit sensibile, vitale, el intellectuale. Igilur quanvolvuntur. Quod autem animæ sursiim ad cælum ferri lum dilfert spiritus intellectualis ab aere insensibili, affirmantur, vel etiam inferri putantur; ad visum :10). tantum differt præclara claritas iliius corporis a clastrum dicitur, quibus superiora splendore solis luci- ritate colis. diora noscunlur, et quod aliter non potest haec res CAPUT XLVI. De gloria communi ac speciali Sancognosci ab bis qui sunt adhuc in carne constituti. clorum. Hinc questio non minima occurrit. Cum Sane animac carne solutie non loco moventur, nec in enim Dominus dicat, Fulgebunl jusli sicul sol (Malih. aniquem corporeum locum ducuntur, ut inde Deum XIII, 43); el A postolus, Alia claritas solis, alia lunæ, contemplentur; sed mox a corpore sequestralä, An- alia stellurum. Stella ab slella differt in clarilale ; sic gelis et sanctis associanlur, regno cælorum, quod est el resurrectio mortuorum (1 Cor. xv, 41): videlur Apovisio Dei, intra mundum et extra et undique sine stolus Domino contrarium sentire, videlicet quos hic mora fruuntur ; siculi cucus in sole positus, si oculi velul solem fulgere asserat, ille quosdanı velut diverejus aperirentur, confeslim luce solis frueretur. sas stellas, alios velut lunam, alios velut solem splenQuod autem quibusdam morientibus lus vel forma dere adstruat. Sed sciendum est, quod Dominus gloAngelorum aut sanctorum ibi videntur, et concentus riam sanclorum generaliter expressit, Apostolus auharmoniæ audiuntur, et ad alia duci cernuntur; hoc lem singulorum gloriain pro mcritis distinxit. Ultipropter viventes lieri non dubitalur', ut in Christiana mus ergo in regno cælorum ul sol fulgebil, qui tunc religione corroborentur. Porro frivolum videtur, si septies clarior quam nunc erit (Isai. xxx, 20). C: in animie illocales de loc mundo extra firmamentum hac claritale lantum quisque ab alio pro merilis dilduci asserantur, quasi ibi sil pulchrius, vel magis ibi sert, quantum stella ab stella in claritate differt. bit Deus, cum polins Deus supra el infra, intra el ex- Alii autem bos item diversit claritatis gloria ila tra a qualiter esse non dubitetur, el ejus visio ubique præcellant, sicut luciser pleiades, luna luciferum, sol justis æqualiter adesse comprobetur. Avimas vero junam claritate excellunt. Nos autem omnes tantum spiriinis cum sint incorporei, corporeis locis includi corpus Christi in clarilale excedit, quantum Crcalor absurdissimum videlur, præsertim cum omnis locus creaturam transcendit ; unde el in dextcra Dei Patris altitudine, longitudine, latitudine dimelialur, hisque sedere scribitur (Coloss. Ill, 1), quia in gloria divinæ omnibus spiritus carere bene scialur. In eo quippe i!- majestatis fulgere crcditur. Igitur talis visio el lalis localiter manere, el ejus visione frui estimantur, sic- gloria regnum cælorum dicitur, quia soli cæli, id est, ut scientia in aniina illocaliter moralur.

justi hac visione fruuntur ; quorum præmium sum. CAPUT XLV. Corporum beatorum gloria et locus. mum est bonum, in quo habent plenuin gaudium de Ictus oculi. Corpus autem sanctorum resurget spiri- plenitudine omnium bonoru.. Luale, quia levitate, velocilale, perspicuitale spiritibus CAPUT XLVII. Quod sarcli non de sensibilibus, sed erit iequale, et omne solidum eril ei penetrabile; sic- de summo bono delicientur. C'eam cælorum. Catena vir. ut el corpus Domini la pide clausum surrexit, el ja- tulum. Concluditur itaque, quod sincii non de sensibi

vis clausis intravit. Sicut igitur nunc spiritus nullo libus rebus delicicntur, sed se ia summo bono esse, corporali loco sustentatur; ita quoque non est ne

el summo bono in omni creatura et extra omnem cesse ut spirituale corpus lunc aliquo loco fulcialır. creaturam videndo frui glorientur. Si enim quidquam Non enim insensibile corpus spiritum , sed spiritus minus quam summum bonum in præmio acciperent, corpus vegetal. Igitur nullus locus spirituale corpus adhuc plus appeterent; et consequens esset, quod fulcit, quod omni elemento sublilius erit, sed ul spi- plenuin gaudium non haberent. Scd cum constel eos rilus illocaliter in summo spiritu Deo subsistit; nisi plenum gaudium habere, necessario sequilur eos furle hoc pro loco accipiatur, quod substantialiter ac surumum bonum Deum habere, cl de ejus allluentia , personaliter circumscribitur. Ainplius, aut in hoc cor- plenitudine omnium bonorum abundare. Quando auAnas, quæ

(a) Ila Elucidar. lib. 3, cap. 16.

lem calum cæloruin ligitur, ipse Deus intelligirur; boni perseverantia clauditur , perseverantiae Deus quia cæli vel justi in abscondito facici su:e a contur- fons omnium bonorum dabilur. Igitur qui hac calena batione hominuin celantur (Psal. xxv, 21 ). Unde Tractus, lane turrim scandens culmen ejus alligerit, scribitur, Habenles thesaurum in cælo (Malih. xix, 21), non solum se veram vitam cogloscere, sed et perenhoc est, in Deo. Ad hoc summum bonuin jusli qua- witer in ea beale vivere so gaudebit ; quia in ca hujus dan calena trahuntur, quie de virtutibus hoc modo gloriic consors eril. connectilur. In primis fides animam quiisi quidam Disc. Verže vilæ et omnium bcale viventium faciat circulus complectitur, fidci spes annectitur, spes di- te Deus participem, qui nos omnes ad summum bolectione lenelur, dilectio operatione explelur, opera- num perducat. Amen. lio intentione in suminuni bonuin trahitur, intentio

ADMONITIO IN SUBSEQUENTEM LIBRUM.

Liber de Vita christiana jam ante parenti suo restitutus fuit per Lucam Holstenium, qui novam ac singularem ejusdem libri editionem ad velus exemplar Casinensis monasterii , in quo Fastidii nomine inscriptum reperit, perficiendam curavit Romanis typis, anno 1663. Casinensi exemplari fidem auctoritatemque assert Gennadius , de Fastidio et ejus lucubrationibus in libro de Scriptoribus Ecclesiasticis , cap. 56 , ita loquens : « Fastidius Britto scripsit ad Fatalem de Vila christiana librum, et alium de Viduilate servanda, sana el digna doctrina. » Gennadii verba sunt ex velustissimo Corbeiensi codice descripla ; quæ quidem in editis non sic pura leguntur, sed male interpolata duobus tribusve locis : scilicet « ad Fatalem quemdam » scriptus liber dicitur in Gennadii impressis ; quem tamen non ad virum , sed ad viduam quamdam directum esse liquet ; prætercaque in iisden impressis libris judicium Gennadii uno adjeclo verbo illustrius longe, vel magis (dicere jiceal) ineplius redditur in hunc modum : « Sana et Deo digna doctrina. » Enimvero Fastidium Pelagii conlerranei sui hæresi addictum fuisse non temerc suspicantur eruditi viri. Nam de Adamo in hujus libri capite 13 sic loquitur : « In quo nihil fuisse incredulitatis invenio, præler solam inobedientiam, cujus causa ille dainnalus est, et omnes suo damnantur exemplo., Ipse est Pelagii crror docentis, Adæ peccatum postcris cxcmplo nocuisse , non transitu, ut in epistola ad Demelriadem , in Appendice operum Augustini : quem Pelagianum errorem Augustinus sic pe reprehendit. Que eliam hic habentur in capite 11, « Ille enim merito ad Deuin ertollit manus, ille preces bonæ conscientiæ fundit, qui polesl diccre, Tu nosti , Domine, quam sanctæ, quam innocentes, quam puro sunt ab omni frande et injuria et rapina, quas ad te expando manus, quarn immaculalit labia et ab omni mendacio libera, quibus libi, ut mihi miserearis, preces fundo ; » illa ip a verba sunt, quæ in libro Pelagii ad viduam exstitisse, leslalur Augustinus in libro de Gestis Pelagii, cap. 6, necnon llieronymus in tertio Dialogorum libro, ubi iis verbis recitatis exclamat : 1 Christiani est hæc, an Pbarisaci superbientis oratio ? » "Fastidium Brilannorum episcopum claruisse sub Honorio el Theodosio principibus anno Christi 420, scripsit Trithemius. Gennadii aulem exemplar Corbeiense supra laudatum, episcopi titulum, quein edili Fastidio tribuunt, adscriplum a prima manu non habuit; sed post vocem « Brillo, y addilus est recentiori calamo i episcopus. Librum hunc contulimus cum releri codice Corbeieni, cum Remigiano, Michaelino, Victorino ac duobus Sorbonicis, el cum Holstenii editione Romana.

[merged small][merged small][ocr errors]

Humilis de se aucloris opinio. Ut ego peccatoriet re; adhuc insuper el omnium rcdarguit conscientia ultimus, insipienlior cæleris, et imperitior universis, peccatorum , ut etiam si quid luminis possil habere , le ut sanctitatis et justitiæ viam pergas, crebrioribus abscondit: et ita fit ut pripterquam quod dicere non audeam litteris admonere, non me proprie justitie habemus, hoc eliain quod h:bemus, 'non fiducialiter fiducia, non sapientize peritia , non scientiæ gloria , proferre conscientia prohibente possimus. Tu tamon scd sola quam secundum Deum animo ac mente con- dum peritior tibi app:\rere possil el melior , rudibus cepi , charitatis lua causa compellit : quæ me pecca- admonitionibus nostris interim esto contenta, el chaLorem et ignarum., ad dicenduin ita hortatur et pro- rilati da veniam ; cujus est non considerare quid or. vocat, ut cum loqui nesciam, Liicere non possim. serat, nec quod non habet, quærit; sed lotum quod Vellem itaque et libenter optarem , lc eorum habere habel, libenter impertit : ad cujus non lam muneris notitiam quorum et sapientia affluentior est, et facun

speciem, quam animni respice voluntatem, el diligendia major, el scientia uberior, el conscientia ab omni ter adverte quid tibi illa negare poterit , quæ lotum peccatorum contagione liberior , qui te verbis juste dare poluit: quod habebat. Obiulisset etiam quod instruerent ct exemplis. Nos enim præterquam quod non habebat si possel, que lolum potuit quod mentem nostrain ila insipientiæ cl ignorantia caligo habebat offerre . Silit ilaque ille , sed parum , circavil, ul divinum aliquid nequest sentire vel dice

· Edili, voluit. Foditi lic addunt, primus, quod abcst, a Mss. el ab Hol- ; Ita Mss. At Holstenius , lolum dedit quod polul oferre. steaii arhivione.

Editi alii , lotun quoil potuit offerrebal.

tiain.

[ocr errors]

qui decurrentis interim rivi aqua non potest esse lis Dei clementissimam patientiam postmodum ab contenlus, donec ad fontem ubcriorem purioremque errore sunt conversi, majores adhuc operas' fecisse perveniat. Nec illum satis esurire credo, qui cum pa- justiliæ, quam ante peccata commiserant. Deus enim les cibarios habeat, nitidos exspeclat et candidos. non donai peccata , scd differt ; nec perseverantem. lia et lui, dilectissima soror, quam ego certus sum peccatorem a morte liberal , sed ut vel sero converla esurire nimium et silire cælestia, cibarios interim iur el vivat, patienter exspectat : sicut bealus Petrus mande panes, donec siligine candentes invenias : apostolus ait, Non lardat Dominus promissis *; sed pa. , exigui ei turbulenti rivuli aquam pola , usquequo af- lienter agil propler vos, nolens aliquos perire, sed Quentioris haurias puriorem. Ncc libi interim panis onines ad pæniicntiam converti (Il Petr. Ill, 9). Ille: sioster , quamvis rusticus videatur esse, displiceal, enjin ic quasi pius, benignus, et clemens, illico Rasticus enim panis incultior videtur esse, sed fortior idcirco non perculit, ul li quanta illius erga le sit et celerius esurientem stomachum saliat, sessumquc pielas., quanla clementia sit recognoscas, qui le peccorroboral, quam qui siligineus videtur el nitidus. calorem et impium exspcclare mavult, et servare Nunc ergo dicam sermonem prout valen, el quid chri- conversium, quam punire peccantem : sicut per pro. stianum agere conveniat, ut potero, explicabo. Cujus phetam ipse Dominus loquitur , el quantum velit ho . rei, el unde prius exordium suinam, justius non in- mini inisericordiæ pietatisque largiri, propri:e vocis venio, quam ut primum de christiano ipso vocabulo benignilale di promit, dicens : El iniquus si convertal disputem, el cur quis christianus nuncupelur expo- se ab omnibus iniquitatibus suis quas fecit , el custodial

mandata mea, ei racial judicium , el justiliam, el mi-, CAPUT PRIMUM. Christiani nomenclatura el digni- sericordiam ; vita vivel , el non morietur : oninia delilaş. Christiani officium. Christum unclum interpretari, cla ejus quæcumque fecit, non erunt in memoria : in ju. sapicntium et fidelium nullus ignoral. Unctos vero slilia sua, quam secil, vivel. Et, Numquid voluntale non nisi sancios viros et satis Deo dignos semper volo mortem injusii, dicit Adonai Dominus, quam ul fuisse manifestum est, nec alios quam Prophelas aut averlal se a via sua mala , el vivere ei faciam (Ezech. Suicerdoles aut reges. El tam magnum fuil ipsius un- XVIII, 21-23) ? Et alibi, Iniquilas iniqui non nocebit clionis mysteriuin, ut in Judaico populo non omnes ei , in quacumque die averteril se a sua iniquilale (ld. illud , sed salis pauci de plurimis mererentur acci- XXXIII, 12). El iterum, Convertimini, filii converlenies, pere; el hoc usque ad adventum Doinini nostri Jesu el ego sanabo contritionem veslram (Jerem. III, 22). Christi, quem Deus oleo lætitiir, id est, Spirilu san. Ecce quomodo te Deus, ut a peccalis luis vel seru clo, præ cæteris consortibus suis unxil (Psal. xliv, 8). convertaris el salvus esse possis, monel el provocal. Ex quo lempore credenlės illi et baplismatis illius Ecce qualiter jam morti obnoxium ul vival hortatur ; sanciilicalione purgati, non aliquanti , sicul sub lege quam leniter, quam clementer invitat, lit etiam pecprius fueral , sed oinnes in Prophetis ct sacerdotibiis caloribus patris non negel pietatem : et adbuc filios unguntur el regibus. Cujus unciionis quales esse de- appellat, qui patrem Deum peccando perdiderunt : beamus admonemur exemplo ; ut in quibus lan san- sicul el ipsc se perdidisse peccatores alio in loco cum cla est unclin, sil non minus sancta conversatio. Ex voce Mebili et miserabili quadam lamentatione leslasacramento enim unctionis hujus, et Christi el Chri- lur, dicens : Sine filiis factus sum, perdidi populum slianorum omnium, id est, in Christo credentium, meum propter peccata eorum (ld. xv, 7). Ex hoc ergo vocabulum descendit el nomen ; quod nomen illc fru- ('cgnosce, qualiter le Deus diligal , quem mavult vi- , stra sortitur , qui Christum minime imila:ur. Quiit vcre , quam perire. Et lu enim coniemnis et despicis, enim libi potest vocari quod non es, el nomen libi qui amplius quam tu ipse te diligit , qui te mori cunusurpare alienum ? Sed si christianum le esse dele.

pientem vull vivere ? Nolo, inquit Dominus, mortem cial, quix Christi sunt gere, et merilo libi cliristiani

peccatorum sed ut convertantur el vivani (Ezech. siomen assumc. Aul forsitan non esse, sed vocari de- XVIII, 23). Tu ergo mori voluisti peccando , ille le vi

; sidcras? Hoc satis fuedum et miserum est, le velle vo

vult convertendo. O slulle, o irroverens ci incari quod non sis. Nemo enim ila transit ad Christuin, grale, qui nec in hoc Deo, qui tibi vult misercri, lil christianus appelletur, et non sil. Qui christianus consentis; qui te niarult sua pielale salvare, quam diciluir, Christum se habcre Dominum profilelur. El luo perire peccato! vere habet, si ei in omnibus obsequalur et serviai. Si CAPUT III. Pielate Dei abulentes , etiam hic puquominus , Christi ille non famulus, sed subsannalor niri. Judices injusti. Nemo ergo sibi ideo blandiatur est el derisor , qui ejus se servum dicit , cui servire nemo se stulta, et vana suspicione decipial , nemo dissimulal. lluic crgo judicium gcminuin servalur ; idcirco securus delinquat et liber , quod super peccaet pro Dei subsannalionc, quem sine causa Dominum lores confestim Dei fra judiciumque non veniat; ut appellavit, ct pro qualilale peccati.

ex hoc opinetur se impune peccasse, quod non illico CAPUT II. Peccalores. Deus illico duplici ex perimatur : sed hoc magis differre Dcum, quam dissicuusa non punit. Dei in hominem benignitas. Sed ple- inulare cognoscal ; et iram cjus peccatoribus , quaui rosque incredulos et impudentes et perfidos miseri- veniam , subito 8 cl repente venturam , sicut scriplum cordis Dei longa palientia peccare facitè intrepidos ; est : Ne dixeris, Peccavi , el quid accidit mihi triste ? ut ex hoc peccatorum suorum Deum non arbilrentur est enim Allissimus reddilor patiens. Et alibi, Ne gardes ullurem , quod non slalim velit punire peccantes. converti ad Dominum , neque disseras de die in diem ; Miseri et ingrati, suæ salutis improvidi , quia hoc subilo enim veniel ira ejus (Eccli. v, 4, 8). Quod in eliam Deo impulant, quod eorum differatur interilus :

plerisque impletur, quibus ob nimia peccata, et in ignorantes Dei providentia duplici ratione seryari, ut pra'seniți Dei ira supervenit, el in futuro seryalur. et bumano generi longa ejus patientia consulatur ; et Sed hoc nemo intelligit , nemo cognoscit : nec quisne ille judicetur impatiens, si illico voluerit damnare: que adversa sustinens malis suis estimat irrogari ; peccanles'. Nam si tam patiens non esset, jam diu scd quod pertulerit, consuetudinis polius pillat esse, humani generis origo desiisset : nec justos de peccalo: quam criminis. Et idcirco Deus in presenti non vidlç. ribus haberemus, si confestim Deus vellel punire qui iur punire peccaules ; quia cum punil, Don cognopeccant. Nonnullos eniin scirous et legimus, qui an iea aut ignorantiæ cæcitale, aut causa perfidie , aut adolescentix yanilale decepii, multiplici el vario pec

Edili, opera; renuentibus Mss. calorum genere lenebantur obnoxii, ci per sustenian

: Ms. Corbeiensis, promissa reddere.

* Holsten., morientium. Mss. Sorbon. et Remig., mo

rientibus. Michael., peccantium. Corb., peccaloribus mo! Editi, sinil.

sieniius • Holsten., qui.

* Mss., ririficare. plerique niss., punire.

• Edili, quamris sera:r:, sibito. Sanct. AUGUST. VI.

(Trente-iroisol

vere

[ocr errors]

scitur. Mului sunt enim , quos nemo intelligil. qui oli XV, 16). Quo esemplo manilestissime insruimur at mulliundinem peccalorum jam ante judicii diem in docemur, singulos secundum peccatorum suorum präsenti etiam judicantur. Aut dicat, quis, si quem plenitudinem consummari, el lamdiu al convertantur sacrilegum , sanguinarium , rapacem , falsarium, ho- sustineri , quam diu cumulum suorim nou babucrinit micidam , furem, frandulentum, adulterum, crtero- deliciorum. Nemo se , inquam , fallat, nemo se deci. rumque criminum reum , vel in präsenti lempore ro- piat : malos non amat Deus , peccatores non amat Inerii videre longavum ? Nos ením plurimorum exem- injustos non amat, rapaces , crudeles, imțios ; sed pla videmus, per que probare suflicimus , sceleratos amat bonos, justos , pios, humiles , invocentes , el impios , peccatorum suorum fine completo , et hoc miles : sicut scriptum est , Quoniam non Dens voetiain tempore judicari, el præsentem eis vilam ne- lens iniquitatem tu es. Non habitabil juxta le malignus , giri non minus quam fuluram.

neque perinanebunt injusti ante oculos tuos. Odisii Sed hoc ille facilius intelligere potest, qui per di- omnes qui operantur iniquitatem. perdes omnes qui loversa tempora diversorum judicum impie scelerate- quuntur mendacium (Psal. v, 5-7). que conversantium exspectavit interitum. Quorum CAPUT V. Mors propera maris ad pænam , bonis quo potestas sublimior est, eo ad peccandum major ad securitatem. Sed dicit aliquis ' , Quid est quod viaudacia , quz lotum sibi licere credit quod potest : demus bonos etiam perire cum malis ? Mi non perel dum alierius judicium non liment qui alios judi- eunt , sed evadunt, qui de malorum consortio et percant, ad peccandum prrcipites sunt. Ita fit , ui qui secutionibus liberantiir, el ad requiem transferuitur. hominis non liment in delinquendo judicium , Deuin Mi plane moriuntur el pereunt. quios de hoc mundo judicem sentiant cl ullorem. Ex quibus alii qui inso!!- recedenles, majoris adhuc judicii supplicium exspetium animarum sanguinem frequenter effuderant, ila clat el pæna. Vocantur enim ante tempus boni, lie iram Dei judiciumque sensere, ut ipsi postmodum diutius vexenlur a noxiis : mali vero el impii tollun. sanguinem fundere cogerentur suum, qui libenter lur, ne bonos diutius persequantur. Justi de pressu. fundebant alienum. Alii vero qui similia commiserant, ris , tribulationibus et angustiis vocantur ad requiem: sic Dei indignatione prostrati sunt, ut insepulti jace- impii vero de luxuriis et opibus et deliciis rapiuntur lent, el esca seris ei coeli volucribus fierent. Alii au- ad pænam. Illi enim vadunt ul judiceni , istilit judilemn qui innumerabilem hominum multitudinem in- ceniur : illi ut vindicentur , isli ut in cos vindicta cejuste peremerant, membratim particulatimve con- lebretur , sicut scri;tum est , Justas autem si morle cissi, ut non minor fuerit concisura membrorum præoccupatus fueril, in refrigerio erit ; el iterum , Viquam quos interimi feceranil, numcrus punitorum. vens inter peccatores translatus est; et iterum , PlaEl quorum judicio maritis injuste peremp:is multe cila enim eral Deo anima ejus , et ideo properaril de cffecie viduæ, multi orphani patribus occis's dereli- medio iniquilatis eripere cum ; ct iterum, Cum impiis cli, quibus præler orbitatem niendicilas inferebillur iter ad mortem , illi aulem sunt in pace (Sap. iv, 7, et nuditas : nam addebant impietati el crudelitati quod 10, 14, el m, 3). Vides ergo hanc solutionem cor dcerat, ut corum quos fecissent occidi , spoliarent poris justis et Dei cultoribus requiem esse , non pa. el libcros : nunc vero ipsorum conjuges vidue el li- nam : vt cum dissolvuntur , liberari eos potius , quain lii orphani alienis quotidie egent p:inibus. Nonne vi. perire. El idcirco ipsam solutionem qui fideles sunt delur libi istud lestimonium in ipsis esse complelum ncc liment, nec vercn:ur , sed venire magis desidecomminaplis Dei el dicentis . Viduam el orphanos non rant et exoplant' : per quam sibi requiem intelligunt vexabitis. Quod si veraveritis eos , cl vociserantes cla. exhiberi, non poenam. Iniqui vero et impii et suorum maverint ad me ; exaudiam vociferationem eorum , et scelerum conscii eain merilo naturali providentia perirascar animo, el perimam vos gladio, el erunt conju- limescunt, per quam se non nesciunt judicari. Qnages vestræ viduæ, el filii vestri orphani (Exod. xxii, propter hac ratione reddita et accepla , non oportet 22-24)? O indignum nefas ! o scelestum facinus ! ó nos omnino peccare : preseriim cum non ignoremus nimia et non serenda crudelitas ! Duo savissima et l'eccatoribus judicium ei in præsenti esse, et in futuro atrocissima uno perpetrantur in lenipore; homicidium servari. fil, ul rapina succedat : occidunlur marili, occidun- CAPUT VI. Indecorum est christiani nomen sibi arroga. lur et patres , quo facilius viduric spolientur et or- re sinere. Christianus verus quis. Necin hoc nobis nomiphani : et ita quisque in alterius morte congaudel, ne laulum , quod christiani dicimur, blandiamur: sed quasi non sit ipse quandoque moriturus. Merito ergo propter hoc etiam nos judicandos credamus, si nomen Deus hujusmodi crudelitatibus et impietatibus com- nobis frustra vindiceniis alienum. Aut si aliquis lain movelur. Merilo judicium suum in quibusdam etiam incredulus est, lam infidelis, lam perlinax, tam obstialte icmpus ostendit. Merilo vila talibus nec präsens nalus, tam audax, ut quæ quandoque ventura est, Dci' ncc sutura conccditur. Quorum nos, ne sceleratos et judicis iram indignationemque non melual, vel buma. impios in præsenti elinin Dei judicium evadere posse nam consuetudinem erubescat; et videat quam brutus, existimenius, admonemur cxemplo,

quam insipiens ille , quam slullus ab' ipsis etiam CAPUT IV. Cerlo peccatorum numero completo gentibus judicetur , cujus lalila esl vanitas lantaque Dcum punire peccalorem. Sed hoc magis sentire nos denientia , lil sibi nomen adipiscalur alienum. Quis convenit, iamdiu unumquemque Dei patientia susten- enim lam vanus el miser est, qui advic:ilum, cum lari, quandiu nondum peccatorum suorum terminum lilleras nescial, audeat profiteri ? Quis tarn insanius et linenique repleverit : quo consummalo eum illico per- excors, ut profitealur militeni , qui nesciat arma cuti , nec illi jam veniam ullam reservari. Esse aulein gestare? Nemo enim quodcumque nomen sine causa certum peccatorum inoduin alque niensuram , Dei sortilur. Sutor ul dicatur, necesse est ut calceamenta ipsius testimonio declaratur. El quod, unusquisque vel conficial : ut vocelur quis faber aul artises, artis celerius vel tardius, prout peccatorum şuorum mo. peritia facit : ut negosians nuncupelur quis, carius dum expleverit, judicetur, evidentissime demonstra- quod vilius emerat distrahit. Hujusmodi enim exemliir, quando de Sodomorum et Gomorrhrorum inter- plis agnoscimus nullum sine aclu nomen, sed omne itu alyue incendio, qui sua jam peccata repleverant, ex actu nomen. Tu ergo quomodo christianus diceris, ad Abraham Deus loquitur , dicens : Clamor Sodomo- in quo nullus christiani aclus ? Christianus justitiiv, rum el Gomorrhæorum repletus est, et peccata eorum bonitatis , integritatis, patientiæ , castitatis , prudenmagna vehementer repleta sunt (Gen. XVIII, 20). De lir, humilitatis , humanitatis , innocentiæ , pietatis Amorrhuis vero quid dicit, qui sua nondum peccata esi nomien : el lu illud tibi quomodo defendis el vin. linierant , quos post multos annos quam supra dictie civilales cremale sunt, constat esse deletos ? Nondum

' Er. Lugd. et Lov., sed dicet aliquis. j. replela sunt peccala Amorrhæorum usque adhuc (ld. • Tres Mss., exspectant.

• Abest vox, Dei, a Mss. " Pro, speclavis.

* Decst in Mss. Yox, humilitatis.

« ͹˹Թõ
 »