Ҿ˹˹ѧ
PDF
ePub

slimoniis circumquaquc ambulant oculis obscuratis, diffusa sic crevit, ut etiam contra ipsam catholicam mit per cos hæc probentur , ubi et ipsi reprobantur. fidem nulla secta perversa , nullum genus exoriatur Ideo factum est, nc sic delerentur, ut eadem secta erroris, quod ila reperiatur christianæ veritati adveromnino nulla esscl '; sed dispersa est super terras, sari, ut non affectel alque ambial Cbristi nomine lit porlans in nos collala gratiæ prophetias ad con- gloriari : quod quidem non sineretur pullulare per vincendos firmius infideles, nobis ubique prodesset. terram, nisi exerceret sanam et ipsa contradictio di. Et hoc ipsum quod dico, accipite quemadmodum sciplinam. Quando tantum crucifixus ille potuisset, sucril prophetalum : Ne occideris eos, inquit, ne

nisi Deus hominem suscepisset , etiamsi nulla per quando obliviscantur legem tuam; disperge eos in vir

Prophetas sulura lalia prædixissel? Cum vero tam Tule tun (Psal. LVIII, 12). Non sunt ergo occisi, in eo magnum pietatis sacramentum habuerit antecedentes quod non sunt quæ apud eos legebantur et audieban- vates suos · alque præcones, quorum divinis vocibus iur oblili. Si enim Scripturas sanclas, quamvis cas est prænuntiatum , et sic venerit quemadmodum est non intelligani , penitus obliviscerentur, in ipso Ju- prænuntiatum, quis ita sil demens, uil dicat Aposlodaico rilu occiderentur; quia cum Legis el Prophe

los de Christo fuisse mcntilos, quem sic venisse prrlarum nihil nossent Judzi, prodesse non possent.

dicaverunt, quemadmodum eum venturum Prophetze Ergo occisi non sunt, sed dispersi : ut quamvis in

anle praedixerunt, qui nec de ipsis Apostolis vera fidc , unde salvi ficrcnt, noli baberent; tamen unde

futura lacuerunt? De his quippe dixerant : Non sunt nos adjuvarcmur, memoria retinerent, in Libris loquela neque sermoncs, quorum non audiantur voces suffragatores , in cordibus nostri hostes , in codici- eorum ; in omnem lerram exivil sonus corum, el in fines bus tcstes.

orbis terræ verba eorum (Psal. xviii, 4 et 5). Quod certe CAPUT VII. – 10. Tolius mundi fides in Christum mi.

in orbe videmus impletum , clsi in carnc nondum rabiliter conciliata. Quanquam etiam si de Christo et Ec

vidimus Christum. Quis ilaque nisi mirabili dementia clesia testimonia nulla præcederent, quem non movere

cæcalus , aut mirabili pertinacia durus ac ferreus, deberet ut crederet, repente illuxisse divinam humano

nolit babere sacris Lilleris fidem , quæ lolius orbis generi claritatem, quando videmus rclictis diis falsis,

prædixerunt fidem? ct eorum confractis usquequaque simulacris, templis

CAPUT VIII. - 11. Ad fidei immobilem observantiam subversis, sive in usus alios commutatis, atque ab

colorlatio. Vos autcm, clarissimi, qui hanc fidem hahumana veternosissima consuetudine lot vanis ritibus

belis, vel qui nunc novam habere cæpistis, nutrialur et csstirpalis, unum verum Deum ab omnibus in vocari?

crescat in vobis. Sicut enim venerunt temporalia tanto Et hoc essc faclum per unum hominem ab hominibus

ante prædicta', vcnient el sempiterna promissa. Nec illusum, comprehensum, vinctum, flagellatum, espal

vos decipiant vel vani Pagani, vel falsi Judæi, vel malum , exprobralum, crucifixum, occisum : diici

fallaces hæretici, nec non in ipsa Catholica mali Chripulis cjus, quos idiolas , el imperilos, cu piscalores,

stiani, tanto nocentiores , quanto interiores inimici. el publicanos, per quos ejus magisterium comnien

Quia et hinc ne perturbarentur infirmi, prophetia daretur , elegit , annuntiantibus ejus resurrectionem,

divina non lacuit, ubi loquens in Cantico canticorum ascensionem, quam se vidisse dixerunt, el impleti

sponsus ad sponsam , id est, Christus Dominus ad Spiritu sancto, hoc Evangelium linguis omnibus, quas

Ecclesiam : Sicul lilium , inquit, in medio spinarum, non didicerant, sonuerunt. Quos qui audierunt , par

ita proxima mea in medio filiarum (Cant, 11, 2). Non tim crediderunt, partim non credenles prædicantibus

disil, in medio extranearum; scd, in medio filiarum. ferociler restitcrunt. lla fidelibus usque ad mortem

Qui habet aures audiendi, audial : el dum sagena pro veritate, non mala rependendo , sed perpetiendo

qur missa est in mare, el congregat omnia genera certantibus, ncc occidendo , scd moriendo vincenti

piscium , sicut sanclum loquitur Evangelium, lrahibus ; sic in islam religionem mulatus est mundus,

lur ad lillus, id est, ad sæculi finem , sccernal se a sic ad hoc Evangelium corda conversa mortalium,

piscibus malis , corde, non corpore; mores malos marium et feminarum, parvulorum atque magnorum,

mulando, non relia sancta rumpendo : nc qui nunc Joctorum et indoctorum , sapientium el insipientium,

probali reprobis videntur csse permixti, non vilam, potentium el infirmorum, nobilium et ignobilium, ex

sed pænam : reperiant sempiternam , cum cæperisit celsorum el humilium, et per omnes gentes Ecclesia

in littore scparari (Matth. Ir, 9, 47-50).

' sic potiores Mss. Al editi, lit cadem facta omnino nulla essent.

: Codex Vaticanus, ul qi'amvis fden.

• Edili, exspoliulum. Al diss., expalnuitum; quod verbum familiare est Augustino.

• Fdili, atque credenles vates suos. Castiga::lur auxilio manuscriptorum. : Mss., lanta prædicta ; omisso, ante.

Nonnulli codices, ui qui nunc probuti reprobis videntur esse permixti, non pænum, sed rilain.

In librum de Fide et Symbolo vide lib. 1, cap. 17, Retractationum, tom. 1, col. 612, a rete lis, Per idem tempus, usque ad verba col. 613, Quoniam scriptum est. M.

HIPPONENSIS EPISCOPI
DE FIDE ET SYMBOLO

Liber unus (a).

BSHOES Symboli capita singula studiose explicantur, cum hæreticorum fidei catholicæ adversantium, ci maximc Manichæorum

reprehensione. CAPUT PRIMUM. – 1. Quae causa el scopus operis tentem : non quia hoc dicere ausi sunt, sed in suis præsentis. Quoniam scriplum est el apostolica di- traditionibus hoc sentire el credere convincuntur. sciplina rubuslissima aucloritate firmatum, Quia ju

Cum enim dicunt esse naluram quam Deus omniposlus ex fide vivil ( Habac. II, 4; Gulat. ili, 11 ) ; lens non creaverit, de qua tamen islum mundum faeaque fides officium a nobis exigii et cordis et linguie; bricaverit, quem pulchre ordinalum' esse concedunt ; ail cnim Apostolus, Corde creditur ad justitiam, ore ila omnipotentem Deum negant, ut non enim credant autem confessio fit ad salutem ( Rom. x, 10): opor

mundum poluisse facere, nisi ad cum fabricandum lel nos esse et justitiæ memorcs cl salutis. Quando- alia natura, quæ jam fuerat, el quam ipse non feccquidem in sempiterna justitia regnaluri, a presenti rat, uleretur : carnali scilicet coniuclu line videndi seculo maligno salvi fieri non possumus, nisi el nos

fabros cl dumorum struclores el quoslibet opisicos, ad salutem proximorum nitentes, etiam ore profitea- qui nisi adjuventur parata materia, ad effectum suz mur fidem quam corde geslamus: quæ fidcs ne frau- artis pervenire non possunt. lta ctiam intclligunt fadulentis calliditalibus hæreticorum possit in nobis

bricatorem mundi non esse omnipotentem, si ' munie aliqua ex parte violari, pia cautaque vigilantia pro

dum fabricare non possel, nisi cum aliqua non ab videndum est. Est autem catholica fides in Symbolo

illo fabricata natura, tanquain materies, adjuvaret. nola fidelibus, memori.cquc mandala, quanta res dut si omnipotentem Dcuin fabricalorem mundi esse "passa est brevitale sermonis : ut incipientibus alque

conccdunt, fateantur necesse est ex nihilo eum fccislactentibus, eis qui in Christo renati sunt, nondum

se qux fecil. Non cnim aliquil esse potest, cujus Scripturarum divinarum diligentissima et spirituali crealor non esset, cum csset omnipotens. Quia elsi tractatione atque cognitione roboralis, pancis verbis aliquid fecit ex aliquo, sicut hominem de limo, non credendum constitueretur, quod inullis verbis expo

ulique fecit ex co quod ipse non fecerat ; quia lerram nendum esset proficientibus, et ad divinam doctri- unde limus est, ex nihilo seceral. El si ipsuin cælum D:um certa humilitatis alique charitatis firmitale sur- cl tcrram, id est, mundum ci omnia quæ in eo sunt, gentibus. Sub ipsis ergo paucis verbis in Symbolo' cx aliqua materia fecerat, sicut scriplum est, Qui feconstitutis, plerique liæretici venena sua occultare cisti mundum ex materia invisa ( Sap. XI, 18 ), vel conati sunt : quibus restilit et resistit divina mise- etiam informi, sicut nonnulla excmplaria tenent ; ricordia per spirituales viros, qui catholicam lidem,

nullo niodo credenduin est illam ipsain materiam de non tantum in illis verbis acci;:ere ci credere, scd

qua factus est mundus, quamvis informem, quanivis etiam Domino revelante intelligere atque coynoscere

invisam, quocumque modo esset, per se ipsam esse meruerunt. Scriptum est enim, Nisi crediderilis, non poluisse, lanquam coxternam et couvam Deo : sed intelligelis ( Isai. vii, 9, sec. LXX ). Sed tractatio fidci quemlibel modum suum, quem habebat, ut quoquoad munienduin Symbolum valet : non ut ipsa pro

modo essel, et distinctarum rerum formas posset Symbolo gratiam Dei consequentibus memoriæ man

accipere, non habebat nisi ab omnipotente Deo, cudanda et reddenda (radatur; sed ut illa quæ in Sym

jus beneficio est res non solum quæcumque formala,

scd etiam qurcumque formabilis. Inter formalum bolo retinentur, contra hærcticorum insidias auctorilate catholica ct munitiore defensione custodiat.

autem el formabile hoc interest, quod formalum jam

accepit formam, formabile aulem polest accipere, CAPUT II. – 2. Quod nulla sueril na!ura coælerna

Sed qui prestat rebus formam, ipse præslal etiam Dev, ex qua mundum seceril. Quomodo mundus ex ni

posse formari : quoniam dc illo el in illo est omnium kilo, si es materia informi faclus. Conati sunt enim

speciosissima species incommutabilis; et ideo ipse quidam persuadere Deum Palrem non esse omnipo

unus est qui cuilibet rci, non solum ut pulchra sil,

ADMONITIO PP. BENEDICTINORUM. Librum de fide et Symbolo castigavimus subsidio velerum exemplarium ex bibliothecis variis Callicanis ; scilicel cx Colbertina, ex bibliotheca abbatice s. Victoris Parisiensis, item collegii Sorbonici, collegii Navarrici, monasterii S. Ger. mani a Pralis, s. Remigii Remensis, S. Michaelis in periculo maris, S. Arnulphi Metenisis, Laudunensis Ecclesiæ, ci duorum e Vaticana bibliotbeca: juvantibus eliain variis lectionibus Belgicorum duorum manuscriptorum quos Theologi Lovanien. ses viderunt; necnon editionibus ante vulgalis, l'robeniana Erasmi, et Planliniana Lovaniensium.

Comparavimus præterea eas omnes editiones initio Rclr. ct Confess. 1. 1, memoralas. M. (a) Scriplus anno 303.

· Edili habent, ornatum, AL MSS., ordination,
: ISS. duo, qui.

sed etiam ut pulchra esse possit attribuit. Quapro- fieri potest, cognoscendum et perspiciendum animo pier rectissime credimus omnia Deum fecisse de ui- auditoris inferre : ut in nobis ipsi quidem maneamus, bilo : quia etiam si de aliqua materia factus est mun- nec recedamus a nobis, et lamen tale indicium, quo dus, eadem ipsa materia de nihilo facta cst , ut or- fiat in allero nostra notitia, proferamus; ut, quandinatissimo Dei munere prima capacitas formaruin lum facultas conceditur', quasi aller animus ab anifieret, ac deinde formarentur quæcumque formala mo per quem se indicet proferatur ? Id facimus cosunt. lloc autem diximus, nc quis existimet contra- pantes cl verbis , et ipso sono vocis, et vullu, et rias sibi esse divinarum Scripturarum sententias, gestu corporis, lol scilicet machinamentis id quod quoniam et omnia Deum fecisse de nibilo scri- intus est demonstrare cupientes : quia tale aliquid plum est, et mundum esse factum de informi proferre non possumus, et idco non polest loquentis maleria.

animus peniliis innotescere; unde etiam mendaciis 3. Credentes itaque in Deum Patrem omnipoten- locus palet. Deus autcm Paler, qui verissime se indilem, nullam creaturam essc quæ ab omnipotente care animis cogniluris el voluit el potuit, hoc ad se non creata sit, existimarc debenus. Et quia omnia ipsuni indicandum genuit, quod est ipse qui genuit: per Verbum creavit, quod Verbum el Verilas dicitur qui ctiam Virtus ejus et Sapientia dicitur, quia per (Juan. xiv, 6 ), et Virtus et Sapientia Dei (1 Cor. ipsum operatus est et disposuit omnia ; de quo pro1, 24 ), multisque aliis insinuatur vocabulis qui 'no- plerea dicitur, Attingit a fine usque ad finem fortiler, slrae fidei Jesus Christus Dominus commendatur, li- el disponil omnia suaviler ( Sap. vi, 1). beralor scilicet nosler et rector: Filius Dei; non CAPUT IV. - 5. Filius Dei non faclus nec minor enim Verbum illud per quod sunt omnia condita,

a Palre. Creare el condere idem. Filius Dei cur factus

homo. Contra Manichæorum hæresim. Tolus homo sagenerare poluit nisi ille qui per ipsum condidit omnia.

sceplus a Verbo. Nativitas Christi ex femina. Contra CAPUT III. - Verbum quare dictum de Filio Dei.

Manichæos. Quamobrem unigenilus Filius Dei, neque Quod Verbum sil idipsum quod Pater. Credimus eliam

faclus csl a Patre ; quia sicut dicit evangelista, Onin Jesum Christum Filium D. i, Patris unigenitum,

nia per ipsum facta sunt (Joan. 1, 3): neque ex Icmid est unicum, Dominum nostrum. Quod tamen Ver

pore genitus : quoniam sempiterne Deus sapiens, bum non sicul verba nostra debemus accipere, quae

sempiternam sccum habel sapientiam suam : neque voce atque ore prolata verberato acre transcunt,

impar est Patri, id est, in aliquo minor ; quia et ncc diulius manent quam sonant. Manet cnim illud

Apostolus dicit, Qui cum in forma Dei esset constiiu. Verbam incommutabiliter : nam de ipso dictum est,

tus, non rapinam arbitratus est esse æqualis Deo (Pluicum de Sapientia diceretur, In se ipsa manens inno

lipp. 11, 6). Hac igitur lide catholica el illi excluduntur vat omnia ( Sap. vII, 27 ). Verbum autem Patris ideo

qui cumdem dicunt Filium esse qui Paler esl ; quia dictum est, quia per ipsum innolescit Pater. Sicut

ct hoc Verbum apud Dcum esse non posset pisi ergo verbis nostris id agimus, cum verum loquimur,

apud Patrem Deum, el nulli est æqualis qui solus est. ut noster animus innotescat audienti, et quidquid sc

Excluduntur etiam illi qui creaturam esse dicunt crelum in corde gerimus, per signa -hujusmodi ad

Filium, quamvis non talem, quales sunt cælere creacog..itioncm alterius proferatur: sic illa Sapientia,

luræ. Quantamcumque cnim creaturam dicant, si quam Deus Pater genuit, quoniam per ipsam innole

crcalura est, condita ct facta est. Nam idem est conscit dignis aninis secretissiinus Patcr , Verbum

dere , quod creare : quanquam in latinæ lingur conejus convenientissime nominatur.

sucludinc dicatur aliquando creare, pro eo quod est 4. Inler animum autem nostrum el verba nostra,

gignere ; sed græca discernit. lloc enim dicinus creatquibus eumdem animum ostendere conamur, pluri

turam , quod illi xriou.x vel xtíow vocant : el cum sine mum distat. Nos quippe non gignimus sonantia ver

ambiguitate loqui volumus, non dicimus, creare ; ba, sed facimus ; quibus faciendis maleria subjacel

sed, condere. Ergo si crcatura est Filius, quamlibet corpus. Plurimum autem interest inter animum et magna sil, facta est. Nos autem in eum credimus per corpus. Deus vero cum Verbum genuit, id quod est

quem facta sunt omnia , non in cum per quem facla ipse genuit; neque de nihilo, neque de aliqua jam fa

sunt calera : neque enim bic aliter accipere possucla condilaque maleria ; sed de seipso id quod est

mus omnia , nisi quæcumquc sunt facta. ipse. lloc enim el nos conamur, cum loquimur, si di

6. Sed quoniam Verbum caro factum est, et habitaligenter consideremus nostre voluntatis appetitum;

vil in nobis (Joan. 1, 14); eadem Sapientia quæ ile non cun mentimur, scd cum vernin loquimur. Quid Deo genita est, dignala est cliam in hominibus creaeniin aliud molimur, nisi animum ipsum nostrum, si

ri". Quo pertinet illud , Dominus creavit me in princi

pio viarum suarum (Prov. Sill, 22). Viarum enim ! Ms3. quatuor, pri no.

ejus principium caput est Ecclesie, quod est Chi 2 mss. quinque, quibus. 3 Ms. Colbertinus, creator.

aliquot Mss., concedit. * Am. et Lov. i:inotescit animus secretissimus Patris. Er., ? l!ss. tres melioris notie, conmte felu verbi. Forte leinmolescit signis secretissimus Paler. Mss. Sox, innotescií gendum, conunues fetu verbi. — Morel, Elem. cril., p. 94, lc. dignis animis secrelissimus Paler. Hanc lectionem esse ve- gil : sonarle fela verbi. M. riorem, id partim | ersuasit quod inerius, 1. 4, dicitur, se 3 Edici, scorpi!erns. Al Mss. omurs, semirilerne. indio are animis, etc., partim quod in ceteris Mss. post ver- * Ms. Remigianus, in onibus : id est, iuler omuia quae burn, innotescil, Laibctur, ignis cmimi; all, siznis animi. facta sunt; ncc male.

stus ' homine indulus , per quem vivendi exemplum sationem, ad nóstram salutem el reparationem , ope. nobis darclur, hoc est via cerla 'qua perveniremus rante Dei benignitate , ab illa incommutabili Dej ad Deum. Non enim redire potuimus nisi humilitate, Sapientia natura mutabilis nostra suscepla est , lemqui superbia lapsi sumus, sicut dictum est prime no- poralium rerum salubriter pro nobis gestarum adjun. stric creaturæ, Gustule, et erilis lanquam dii (Gen. III, gimus fidem , credentes in enim Dei Filiun qui natus 5). Ilujus igitur hunoilitatis exemplum , id est, viäe est per Spiritum sanctum ex virgine Maria. Dono qua redeundum luit, ipse Reparalor noster in se ipso enim Dei, hoc est, sanclo Spiritu concessa nobis est demonstrare dignalus est, qui non rapinam arbitratus lanla humilitas lanti Dci, ut lolum hominem susciest esse æqualis Deo, sed semetipsum evacuavil, formam pere dignarelur in utero virginis, malernum corpus servi accipiens ( Philipp. 11, 6, 7); ut crearelur homo integrum inhabitans, integrum deserens '. Cui lemin principio viarum ejus, Verbum per quod facta sunt porali dispensationi multis modis insidianlur heretici. omnia. Quapropter secundum id quod unigenitus est, Sed si quis tenuerit catholicam lidem , ut lolum honon habct fratres : sccundum id aulem quod primo- minem credat a Verbo Dei esse susceplum, id est genitus est, fratres vocare dign:lus est omnes qui corpus, animam, spirilum, salis contra illos munitus post ejus el per ejus primatum in Dei gratiam rena- est. Quippe cun isla susceptio pro saluto nostra sit scuntur : ;er adoptionein filiorum (Luc. viii, 21), gestal, cavendum est nc cum crediderit aliquid nostrum sicut apostolica disciplina commendat (Ilebr. 11, 11). non pertinere ad istam susceptionem, non pertincat Naturalis ergo Filius de ipsa Patris substantia unicus ad salutem. El ciim homo excepla forma membronalus est, id existens quod Paler est ; Deus de Dco, rum, quae diversis gencribus animantium diversa triLumen de Lumine : nos autem non lumen naturali- bula est, non dislel a pecorc nisi raliouali spiritu, ter sumus , sed ab illo Lumine illuminamur, ut sa- quæ mens etiam nominatur ; quomodo sana est lides pientia lucere possimus. Erat enim, inquit, Lumen qua creditur quod id nostrum susceperit Dei Sapientia terum, quod illuminat omnem hominem renientem in quod habemus commune cum pecore,

illud autem hunc mundum (Joan. 1, 9). Addimus itaque lidei re- non susceperit quod illustratur luce sapienti:e, ct rum alernarum etiam temporalem dispensationem quod hominis proprium est? Domini nostri, quam gerere nobis et ministrare pro 9. Deleslandi auleni etiam illi sunt, qui Dominum nostra salule dignatus est. Nam secunduin id quod nostrum Jesum Christum matrcm Mariain in tcrris unigenitus est Dei Filius , non potest dici , Fuit et babuissc negant, cum illa dispensatio utrumque Eril; sed tantum , Est : quia et quod fuil, jam non sexum, et masculinum el femininum honoraverit, est ; el quod erit, nondum est. Ille ergo est incom- et ad curam Dei perlincre monstraverit, non somutabilis sine conditione temporum et varielale. Nec lum quem suscepit, sed illum ctiam per quem susaliunde arbitror manare illud quod fumulo suo Moysi cepil, virum gerendo, nascendo de fenina. Nec nos tale nomen suum insinuavil. Nam cum ab eo quære- ad negandam Cliristi matrem cogit, quod ab co diret, si sc populus ad quem millebatur contemnerel, clum est, Quid mihi el tibi esl, mulier ? nondum venit a quo se diceret esse missum ; responsum dicentis hora mea (Joan. II, 4). Sed admonet polius ul intclaccepil, Ego sum qui sum. Deinde subjunxit, Hæc di. ligamus secundum Dcum non eum habuisse matrem, ces filiis Israel, Qui est, nisit me ad ros (Exod. 111, 14). cujus majestatis personam parabal ostendere aquam 7. Ex quo jam spiritualibus animis palere confido ,

in vinum vertcndo. Quod autem crucifixus est, secunnuilam naturam Deo esse posse contrariam. Si enim

dum hominem crucifixus est; et illa crat liora, quie ille est, et de solo Dco proprie dici potest lioc verbum nondum vener:il, quando dicium csi, Mihi et libi quid ( quod euim vere est, incommutabiliter manet; q110

est ? nondum venit hora mea , id est, qua lc cognoniam quod inulatur, suit aliquid quod jam non est, et scum. Turic cnim ut bomo crucifixus cognovit homierit quod nondum est ), nihil ergo babet Deus con- niem matiem , et dilectissiino discipulo humanissime Irarium. Si enim qurreretur a nobis quid sit albo commendavit (Id. xix, 26, 27). Nec illud nos moveal, contrarium, responderemus nigrun : si qu:rrereluir quod cum ei nuntiaretur mater ejus , et fratres, requid sil calido contrarium, responderemus frigidum: spondil, Qure miri maler, aut qui fratres, elc. (Matth. si qurrerelur quid sit veloci contrarium, responde- XII, 48) ? Sed potius duccal ministerium nostrum, seinns landum ; et quacumque similia. Cum autem quo verbum Dei fratribus ministramus, parentes cum queritur quid sil contrarium ci quod est, recle re- impediunt, non eos debere cognosci. Nam si proplespondetur quod non est.

rra quisque pulaverit non cum habuisse malrum in 2. Sed quoniam per temporalem, ut dixi, dispen- terris, quia dixit, Quæ mihi maler ? cogatur necesse

est et Apostolos negare habuisse patres in lerris, quo

niam prccepit eis dicens : Nolile vobis palrem dicere · Slc Mss. Al edili, principium el caput Ecclesiæ est Chrislus.

in lerris ; unus est enim Puler vesler qui in cælis est • Editi, hæc est via cerla. Mss. vero, hoc est viacerta. Tum (ld. xxxi, 9). ex iis quatuor, via recta. : Er., post ejus primilius in Dei gratiil nascimur. Evlili', doćirina : pro quo Mss., lisciplina.

| Emmanuel sa putavit legendum, deferens. Verum co• Sic Mss. Al suigali, ideni eristens quod raler Dens. dices omnes habent, deserens ; quo verbo signifi atur

• In B., si quærerelur quid veloci contrarian Er. Lugd. Christi nalivitalc dulracium nibil esse Virginis matris iale Von. Lov. Seculi sumus.

grilali.

M.

10. Nec nobis Aden islam minuat cogitatio mulie- cant lerrenum aliquid in cælo esse non posse. Nobrium viscerum, ut propterea recusanda videatur stras enim Scripturas non noverunt, nec sciunt Calis Domini nostri generalio , quod eam sordidi sor- quomodo dictum sit, Seminatur corpus animale, surgit didam putant. Quia et slullum Dei sapientius esse ho. corpus spirituale. Non enim ita dictum est , quasi minibus (1 Cor. 1, 25), et omnia munda nundis ( Tit. corpus verlatur in spiritum, et spiritus fiat; quia et 1, 15), verissime Apostolus dicit. Debent igitur in- nunc corpus nostrum quod animale dicitur, non in lueri, qui hoc putant, solis hujus radios , quem certe animam versam est et anima factum. Sed spirituale non tanquam crealuram Dei laudant, sed tanquam corpus intelligitur, quod ita spiritui subditum est, Deum adorant (a), per cloacarum setores el quæcumque ut cælesti habitationi conveniat, omni fragilitate ao horribilia usquequaque diffundi, et in his oper.iri labe terrena in cælestem puritatem et stabilitatem secundum naturam suam, nec tamen in le aliqua mulala atque conversa. Hæc est immulatio, de qua contaminatione sordescere, cum visibilis lux visibili- item dicit Apostolus : Omnes resurgemus , sed non bus sordibus sit natura conjunctior : quanto minus omnes immutabimur. Quam immulationem non in deigitur poterat pollui Vcrbum Dei, non corporeum nc- Icrius , sed in melius ficri docet idem, cum dicit, Et que visibile, de femineo corpore, ubi humanam nos immutabimur (1 Cor. xv, 44, 51, 52). Sed ubi et carnem suscepit cum anina cl spiritu , quibus inter- quomodo sit in cælo corpus Dominicum, curiosissivenientibus habitat majestas Verbi ab humani corpo- mum et supervacaneum est quirrere ; tantummodo ris fragilitale ' secretius ? Unde manifestum est nullo in cælo esse credendum est. Non enim est fragilitamodo potuisse Verbum Dei maculari humano corpo- lis nostræ cælorum sccreta discutere, sed est nostræ re, quo nec ipsa anima humana maculata est. Non fidei de Dominici corporis dignitate sublimia et hoenim cum regit corpus atque vivifical, sed cum ejus nesta sentire. bona mortalia concupiscil, de corpore anima macu- CAPUT VII.- 14. Sessio ad dexteram Patris. Crelatur. Quod si animz maculas illi vilarc vellent, b.cc dimus etiam quod sedet ad dextcram Pauris. Nee mendacia polius et sacrilegia formidarent.

ideo tamen quasi humana forma circumscriptum esse CAPUT V.-11. Passio Christi el sepultura, Re- Deum Patrem arbitrandum est, ut de illo cogitantisurrectio Christi. Sed parva erat pro nobis Domini

bus dextrum ant sinistrum lalus animo occurrat; aut nostri humilitas in nascendo : accessit etiam ut mori idipsum quod sedere Pater dicitur, Nexis poplitibus pro mortalibus dignaretur. Humiliavil enim se, factus lieri pulandum est, ne in illud incidamus sacrilegium, subdilus usque ad mortem , morlem autem crucis (Phi-, in quo exsccratur Apostolus eos qui commutaverunt lipp. 11, 8); ne quisquam nostrum etiamsi mortem gloriam incorruptibilis Dei in similitudinem corruposset non timere, aliquod genus mortis, quod homines ptibilis hominis (Rom. 1, 23). Tale enim simulacrum ignominiosissimum arbitrantur, horreret. Credimus Deo nefas est christiano in templo collocare; multo itaque in eum qui sub Pontio Pilato crucifixus est , magis in corde nefarium est, ubi vere est templum et sepultus. Addendum enim erat judicis nomen,

Dei, si a terrena cupiditate atquc errore mundetur. propter temporum cognitionem. Sepultura vero illa Ad dexteram ergo intelligendum cst sic dictum esse, cum creditur , fit recordatio novi monumenli ?, quod

in summa beatitudinc, ubi justitia et pax et gaudium rcsurrccluro ad vite novitalem præberel lestimo

est : sicut ad sinistram hærdi constituuntur (Manik. nium, sicut nascituro ulerus virginalis. Nam sicut xxv, 33), id est in miseria , propter iniquilates, lain illo monumento nullus alius morluus sepultus est bores : atque cruciatus. Sedere crgo quod dicitur (Joan. xix, 41), nec antc, nec posica ; sic in illo Deus, non membrorum positionem, sed judiciariam ulero nec ante, nec postca, quidquam morlalc con- significat polestatem, qua illa majestas nunquam caceplum est.

rel, semper digna diguis tribuendo ; quamvis in er12. Crudimus etiam illum tertio die resurrexisse a Iremo judicio multo manifestius inter homines unimortuis, primogenitum consccuturis fratribus, quos geniti Filii Dei judicis vivorum atque mortuorum in adoptionem filioruin Dei vocavil (Ephes. I, 5), claritas indubitala futura sit. quos comparticipes et cohcrcdes suos esse dignatus CAPUT VIII.—15. Adventus ad judicium. Credimus esl.

etiam inde venturuin convenientissimo tempore, et CAPUT II. 13. Ascensus in cælum. Credimus

judicaturum vivos et morluos. Sive istis nominibus in cælum ascendisse, quem beatitudinis locum etiam justi et peccalores significentur ; sive quos liinc ante nobis promisit , dicens, Erunt sicul Angeli in cælis mortem in terris inventurus est appellati sint vivi, (Matth. XXII, 30), in illa civilate, quæ est maler omnium

mortui vero qui in ejus adventu resurrecturi sunt : nostrum Jerusalem æterna in cælis (Galat. iv, 26).

hoc dispensalio temporalis, non tantum est, sicut Solet autem quosdam offendere vel impios Gentiles

illa generatio secundum Deum; sed cliam fuil, el erit. vel hæreticos, quod crcdamus assumplum terrenum Nam fuit Dominus noster in terris, et nunc est in corpus in cælum. Sed Gentiles plerumque philoso- cælo, el erit in claritate judex vivorum alque mor. plioruin argumentis noviscum agere student , lil di

· Sic Lov. et nonnulli Mss. Alii vero cum Er., ad hrunari · Er. et Ire's l'ss., quia ila coaptandum est. corporis fragilitatem.

: Tres Mss., propter iniquitatis labores. Fili , lestamenti. Verius Yss., monucrti.

• lia in Mss. Al in excusis, frilsura sil. (a) Manichæi.

Hic editi addunt, no. :un: rcailewibus Viss

« ͹˹Թõ
 »