Ҿ˹˹ѧ
PDF
ePub
[ocr errors]

agite : sequimini Agnum quocumque ierit. Sed prius quibus gignerelis filios hominum, lolo corde amate ad eum quem sequamini, venile , et discile quoniam speciosum fornia præ filiis hominum : vacat vobis , mitis est et humilis corde. Humiliter ad humilem ve- liberum est cor a conjugalibus vinculis. Inspicite pulnile, si ainalis; et ne discedatis ab illo , ne cadalis. chritudinem amatoris vestri : cogitale æqualem PaQui enim limel ab illo discedere , rogat et dicit : Non tri, subdilum cl malri; eliam in cælis dominantem , mihi veniat pes superbiæ (Psal. xXXV, 12). Pergile et in terris servientem; creantem omnia , creatum inviam sublimitatis, pede bumilitatis. Ipse exaltat hu- ler omnia. Illud ipsum quod in eo deridcut supcrbi, Iniliter sequentes, quem descendere non piguit ad ja- inspicile quam pulchrum sil : internis luminibus incentcs. Dona ejus illi servanda comniillile , fortitudi- spicile vulnera pendentis, cicatrices resurgentis, salle nem restrain ad illum custodite (Psal. Lyui, 10). guinem morientis, prelium credentis, commercium Quidquid mali ipso custodienle non commillilis, lan- redimentis. quam remissum ab illo deputate : ne modicum vobis CAPUT LV. Quanta felicitate ac securilate amaexistimantes dimissum, modicum diligatis, el lunden- lur sponsus. llæc quanti valeant cogitate, hæc in slales peclora publicanos ruinosa jaclantia contemnatis. lera charitatis appendile ; ct quidquid amoris in nito De viribus vestris expertis cavele, ne quia ferre ali- ptias vestras impendendum habebatis, illi repenquid poluistis insemini : de inexpertis autem orale,

dilc. ne supra quam polestis ferre lentemini. Existimale 56. Bene quod interiorem vestram pulchritudinem aliquos in occullo superiores , quibus estis in mani- quærit, ubi vobis dedit potestatem filias Dei fieri sesto meliores. Cum aliorum bona, forte ignola vobis, (Joan. 1, 12): non quærit a vobis pulchram carnein, benigne creduntur a vobis, vestra vobis nola non sed pulchros mores , quibus frenelis et carnem. Non comparatione minuuntur , sed dilectione firmantur : est cui de vobis quisquam mcntialur, et faciat szvire el quæ forte adbuc desunt, tanto dantur facilius, zelanlem. Videle cum quanta securitate amelis, cui quanto desideranlur bumilius. Perseverantes in nu. displicere falsis suspicionibus non timetis. Vir et mero vestro præbeant vobis exemplum ; cadentcs au- uxor amant se, quoniam vident se; et quod non vilem augeant limorem vestrum. Illud amale, 11t imile- dent , liment in se : nec certi gaudent ex co quod in mini ; hoc lugele, ne inllemini. Justitiam vestram no- manifesto est , dum in occullo suspicantur plerumque lite staluerc, Deo vos justificanti subdile. Veniam quod non cst. Vos in isto quem oculis non vidctis , peccatis donale alienis, orale pro vestris : futura vigi- et fide conspicitis , nec habelis verum quod reprehenlando vitale, praterita confitendo delete.

datis , nec eum metuilis ne de falso forsitan osendaCAPUT LIII. 54. Virgines quanto canctiores, tis. Si ergo magnum amorem conjugibus deberetis, Lunto sint humiliores. Ecce jam tales cstis, ul professä eum propter quem conjuges habere noluistis , quanalque servals, virginitati cxleris eliam moribus con- lum amare debetis ? Tolo vobis sigalur in corde, qui gruatis. Ecce jam non solum bomicidiis, sacrificiis pro vobis est fixis in cruce : totum leneat in animo diabolicis et abominationibus, furtis, rapinis , fraudi. vestro , quidquid noluistis occupari connubio. Paruun bus, perjuriis, ebriositalibus, omniquc lusuria ct ava- vobis amare non licet , propler quem non amastis et ritia , simulationibus, æmulationibus, impictalibus, quod licerel. Sic amantibus milem et humilcm corde crudelitatibus abstinetis : verum etiam illa qux le- nullam vobis superbiam pertimesco. viora vel sunt vel pulantur, non inveniuntur nec CAPUT LVI. — 57. Conclusio operis. Pro modulo oriuntur in vobis; non improbus vullus, non vagi itaque nostro et de sanctitate qua Sanctimoniales oculi, non infrenis lingua, non pelulans risus, non proprie dicimini, et de humilitate qua conservatur scurrilis jocus, non indecens babitus, non tumidus quidquid magnum dicimini, satis loculi sumus. Diaut fluxus incessus : jam non redditis malum pro gnius autem illi tres pueri , quibus refrigerium in malo, nec maledictum pro maledicto (1 Pelr. 111, 9); igne præbebat, qucm corde ferventissimo diligebant, jam postremo illam mensuram dilectionis implelis, vos de hoc opusculo nostro, verborum quidem nuut ponatis animas pro fratribus vestris (1 Joan, in, mero longe brevius, sed pondere auctoritatis multo 16). Ecce jam tales cstis , quia et tales esse debelis. grandius, in hymno quo ab eis Deus honoratur, adHæc addita virginitati, angelicam vilain hominibus , moneant. Nam sanctitati humilitatem in Dei laudaloet cæli mores exhibent lerris. Sed quanto magni estis, ribus co: jungentes , apertissime docuerunt ut lanlo quicumque ita magni eslis , tanlo humiliate vos in quisque caveal ne superbia decipiatur, quanto saniomnibus, ut coram Deo inveniatis gratiam, ne super- crius aliquid profitetur. Proinde vos quoque laudale bis resislat, ne se esaltantes humiliet, ne inflatos per cum qui vobis præstat ut in ardore medio sxculi love angusła non trajiciat : quanquam superflua sit solli- jus, quamvis conjugio non copulemini, non tamen citudo, ne ubi servet charitas, desit humilitas,

uramini ; et orantes etiam pro nobis, Benedicite , CAPUT LIY. 55. Sponsum lolo corde ament. sancti et humiles corde , Dominum; hymnum dicile , el Si ergo nuptias contempsistis filiorum hominum , ex superexaltate eum in sæcula (Dan. III, 87).

[ocr errors]

• Sola editio Lov., per angustam portam.

Sic Mss. At eliti, nuptiis vestris ; omisso, in.

Desiderius Erasmus nititur adimcre hoc opusculum Angustino, et adversario ipsius Juliano dare. Quæ affert in Juliani gratiam argumenta, pigct refellere. Contra Augustinum nihil fere obtendit nisi dictionis facilitalem : sed hæc ipsa facilitas dictionis clamitat opus esse Augustini. Jacobus Pamelius in Notis ad Tertulliani librum contra llermogenem , cap. 1, n. 7, id operis citans hisce verbis, Auclor opusculi de Pono Via euitatis inter lucubrationes D. Augustini, significat pulare sc illud minime ab Augustino conscctum. Pro qua opinione Lindanus in Panoplia; lib. 4, cap. 98, argumentum existimat non leve sibi soppelere ex concilii. Carthagincnsis quarti, cui subscripsisse Augustinus legitur, canone 104, quo statutum est ut viduse qux se Domino devoverant suscepto religioso habitu , si ad nuptias sæculares sive secundas postea transierint, sine Christianorum communione maneant, et crimine adulterii nolentur. Nempe conlra, subsequentis libri auctor, capp. 10 et 11, eos redarguit qui putant lapsarum a sanclo proposilo feminarum, si nupserint, non esse conjugia, sed adulteria, et eas volunt a marilis separatas reddere continentiæ. Verum nihil hic Augustinus ab illo canone dissentit, qui talium quidem nuptias non patitur censeri adulteria , sed ipsos tamen a proposito sancto lapsus adulteriis pejores dicit. Itaque non prohibet quominus nubentes post volum aliqua excommunicationis pocna, multenlur perinde atque adulteræ, dummodo earum nuplice, postquam celebratæ sunt, non rescindanlur. Nihil aliud adversus lapsarum nuptias præceptum reperitur antiquiorum conciliorum decretis. In hanc rem celebris est canon sexlus decimus Chalcedonensis concilii aliquot annis post Augustini obitun sic definientis : Si qua virgo se dedicaverit Deo, similiter el monachus, non licere eis jungi nuptiis. Si vero inventi fucrint hoc fere cientes, maneant excommunicati. Slaluimus vero posse in eis sucere humanitatem, si ila probaver:1 loci episcopus. Cæterum Augustini doctrinæ, quam hic de nupliis post volum, itemque in lib. de Sancta Virginitate, cap. 34, et in epist. 220 ad Bonifacium comitem, n. 12, tradit, nonnihil favet Cyprianus in epist. 62 ad Pomponium, Epiphanius in hæresi 61, quæ est Apostolicorum, etc. Neque porro desunt, quibus concilium supra laudalum Carthaginense, quod in codice canonum Ecclesix Africanæ cum caeteris Carthaginensibus ejus temporis conciliis non exstat, dubiæ fidei videalur. Concilio Augustinus , quamvis id anno habilim consignctur 398, quo ille lempore juvenis et recens crat episcopus, subscripsit secundus ab Aurelio. Hinc fortc crrandi occasio data Lindano, qui subscripsisse Augustinum senem affirmat.

Subsequentis opusculi mentionem in Relraclationum libris non fecil Angustinus, qnia epistol.c forma conie scriplum est. Id propterca Possidius cap. 7 inter Epistolas recenset hoc titulo : Julianæ de Sancla Viduilure. Cilat et fere lotum transcribit Florus seu Beda vulgalus ad I Cor. ii et vis, ad Philipp. iv, et ad I Tim. V. Augustinum referi inscriptio epistola in omnibus antiquis codicibus præfixa, et se ipsc ostendit cap. 15, conmemorans libros a se editos de Bono Conjugali , de Sancta Virginitale, et adversus Faustuni, nccnon cap. 23, cpistolam Probă scriplam de orando Deo. Pertinet Viduitatis liber ad annu ni circiler 414; scriplus videlicet post Demetriadis virginis consecrationem, laudatam bic cap. 19, tanquain recentem, quod modo cæpit : hanc sub finem anni 413 faciam observavimus tomo 2, ad epistolam 150 Probạ ct Juliana direclam. In capilc 17 a Pelagianorum errore, quem serpere cæpisse dicit, tacito eorum nomine, carere jubel. De hac ipsa forte admonitione Juliana gratias agit Augustino litteris citatis in episiola 188 ad eamdem Julianam missa, ubi ejus hæc verba resert Augustinus : Sane quod me horlalur Reverenlia vestra, ne aures indulgeam his honinibus, qui pravis tractatibus venerandam fidem sæpe corrumpunt, gratias uberes ago tam piæ admonitioni.

S. AURELII AUGUSTINI

HIPPONENSIS EPISCOPI

DE BONO VIDUITATIS '

LIBER

SEU

EPISTOLA "AD JULIANAM VIDUAM.

Viduas hic docet et exhortatur. Primum docendo probat sanclæ viduitatis professionem nupiliis anteponendam; nuptias Lamen secundas, imo el terlias et quotaslibet licitas esse, nec unquam malas : et nubenles quidem post volum viduas sive

(al scripta forte circa annum 414.

i Titulus in quibusilam Mss. est : De professione riduitatis ; aut : De profession? sanctæ viduitatis. Apud Er. et Lov.: DE bono sive perfectione viduitatis.

virgines merito damnari; ipsis autem earum nuptias nec haberi pro adulteriis, nec dirimi oportere. Merila viduarum ex ipso robure continentiæ ac pietatis pensari vult; ideoque biviram univiræ viduæ aliquando jure præferri demonstral. Postca exhortando monet Julianam, ut in primis continentiain suam beneficio Dei tribuat, caveatque ab sermonculis, qui serpiere cæperunt, hominum quorumdam inimicorum gratiæ Christi. Jubet ut suum omne studium cum fil'a virgine et cum socru vidua impendat al placendum Dco : delicias spirituales habeant carnalium deliciarum loco; et famam denique suam custodire non negliga.ll.

sicul et ego.

.

AUGUSTINUS Episcopus, servus Christi , scrvorumque illas signisicat, quæ non sunt nuptiis alligalæ, sive

Christi “, religios.c fimule Dei JULIANÆ, in Domino fuerint , sive non fuerint. Quod alio loco aperit, ubi dominorum salutem.

ait : Divisa est mulier innupta et virgo. Quando uligne CAPUT PRIMUM. 1. Rogalus a Juliana scribil de el virginem adjungit , quid mulierem innuptam, nisi professione viduitatis. Aposloli de hac re doctrinam ex- viduam vult intelligi? Unde etiam deinceps uno inna ponet. Ne petilioni lux et in Christo dileclioni diu- plac nomine professionem utramque complectitur dilius essem debilor promissionis mez , arripui ulcum- cens : Quæ innupta est , sollicila est ea quæ sunt Doque inter alias urgentissimas occupationes meas de mini , quomodo placeat Domino ; quæ autem nupla est , professione sanctæ viduitatis aliquid ad le scribere : sollicita est ea quæ sunt mundi , quomodo placeal viro quoniam el præsentem me rogando onerasti », et cum (1 Cor. yıl, 8, 34). Innuplam certe non eam tanlum tibi hoc non potnissem negare, sæpe meum promise intelligi voluit, quæ nunquam nupsit; sed etiam cam sum litteris Nagilasti. In quo sane opere nostro cum quæ nuptiarum vinculo per viduitatem liberala, nupla aliqua Icgeris ad luain vel ad vestram, quæ simul in esse destilil : nam ideo et nuptam non dicit , nisi eam Christo vivitis, personai minime pertinere, nec adhmo. qux virum habel; non cliam eam quæ habuit , el non nitioni vitæ vestræ proprie necessaria , non ideo de- habel. Quapropter vidua omnis innupla est : sed quia bebis superflua judicare. Istæ quippe litterae quam- non omnis innupla vidua esl ; sunt cnim et virgines; vis ad lc, non tamen lantummodo tibi scribendir ideo hic utrumque posuil, ubi ait, Dico autem in. fucrunt : sed ut aliis per le quoque prodessent, non nuptis el viduis : tanquam diceret, Quod dico innuptis, utiquc a nobis negligendum fuil. Quidquid ergo hic in- non eis solis dico quæ virgines sunt , sed etiam cis veneris, quod vobis necessarium vel nunquain fuerit, que viduæ sunt; bonum esse illis si sic permanserint , vel jaw non sit, el lamen aliis essc perspexeris , ncc haliere le pigeat , ncc darc legendum ; ut ct lua cha- CAPUT III. 4. Bonum viduilatis majus quam rilas sil utilitas aliorum.

conjugii , quod tamen vere bonum. Conjugii fides , et 2. Cum igitur in onini quæstione quæ ad vitam mo- alia ejus bona , licet viduilale minora. Ecce est bonum resque perlinet , non sola doctrina, verum cliam ex- luum ei bono comparatum, quod dicit Apostolus hortatio sit neccssaria ; ut doctrina quid agendum sit suum, si lides adest; imo quia fides adest. Brevis est noverimus, exhortationc autem excitemur, ne pigcal ista docirina , nec ideo contemnenda , quia brevis : agere quod agendum esse jam novimus : quid ego sed ideo facilius et charius tenenda, quia in brevilale amplius le doceam, quam id quod apud Aposlolum non vilis. Non enim qualecumque bonum hic comlegimus ? Sancla enim Scriplura nostræ doctrinæ re- mendaret Apostolus , quod fidei nuplarum sine ulla gulam figit, ne audeamus sapere plus quam oportet sa- ambiguitate praeposuit. Quantum autem bonum hapere; sed sapiamus, ut ipse ait, ad temperantiam, sic- beat nuplarum fides , id est, christianarum et reliut unicuique Deus partitus est mensuram fidei (Rom. giosarum conjugatarum, hinc intelligi potest, quod XII , 3). Non sit ergo mihi aliud le docere, nisi verba cum de fugienda fornicatione præciperet, ubi utique libi docloris exponcre , el de iis quod Dominos dede- el conjugalos alloquebatur, Nescitis, inquit , quia cor · rit disputare.

porá vestra membra sunt Christi (Id. vi, 19). Tanlun CAPUT II. – 3. Innuptæ apud Apostolum non ergo bonum est lidelis conjugii, ut eliam ipsa solæ virgines, sed etiam viduæ. Ait itaque Apostolus , miembra sint Christi. Hoc aulem bono quoniam medoctor Gentium, vas clectionis : Dico autem innuptis lius est bonum continentiæ vidualis , non hac profesel viduis, bonum esse illis si sic permanserint , xicul et sione id agitur, ut aliquid plus sit catholica vidua ego. Hæc verba ila intelligenda sunt, ut non existi- qnam membrum Christi; scd ut meliorem quam conmemus viduas non oportere innuplas dici , quia nu- jugala locum habeat inter membra Christi. Dicit plias videntur experlæ : innuplarum enim nomine quippe idem apostolus : Sicut enim in uno corpore

ADMONITIO PP. BENEDICTINORUM. In libri hujus recognitione contulimus cum Erasmi ac Lovaniensium editis veteres codices Gallicanos duodecim, Regium, Sorbonicum, Victorinum, Augustinensem, id est e bibliotheca Augustinianorum Paris. Carnulensem abbatiæ S. Petri, laudunensem Ecclesiæ majoris , cisterciensem, Cygirannensem, Beccensem, Michaelinum, Audoenensem, et vetustissimum mille, aut ainplius, annorum Germanensein ; necnon Romanos Valicanos tres, ac variantes lectiones qualuor Belgicorum que exstani apud Lovanienses.

Comparavimus præterea eas omnes editiones initio Retr. et Confess. 1. 1, memoratas. M.

sic kr. et nonnulli Mss. Al Lov.: Servus servorum christi. Edili, quo. Melius Mss., quoniam. vetustissimus Corbeiensis codex, servus Christi, servorum Christi.

• Cisterciensis Ms., luæ in chrislo dilectionis. • Sic Mss. Edili autem, honorasti.

Mss. [debetis.]

1

Er.

: ha.

mulla membra habemus, omnia aulem membra non eos - magis vides non tantum illo devilari mala, sed quzdem aclus habent ; ila multi unum corpus sumus in dam bona etiam superari. Mala sunt enim adulterium Christo, singuli aulem aller alterius membra

vel fornicatio. benles dona diversa secundum gratiam quce dala est

CAPUT V. - Honeslum dici viduitatis bonum quia nobis (Rom. xii, 46).

honestius, non ul lurpe pulelur conjugium. Ab his au5. Ideo etiam cum moneret conjugatos, ne debilo tem illicitis valde longe est que voli libertale se obcarnalis commixtionis fraudarent invicem; el per hoc strinsit , et sibi etiam licila ne licerent, non imperio aller corum negalo sibi debito conjugali, per inten- legis, sed consilio charitatis effccit. Et bonum est pupcrantiam suam lentatus a salana , in fornicationem dicilia conjugalis, sed melius bonum est contincntia prolaberetur : Hoc autem dico , inquit , secundum ve- vidualis. Hoc ergo melius illius boni submissione honian , non secundum imperium. Volo autem omnes ho- noralur : non illud bonum mclioris hujus laude davines ' esse sicul me ipsum : sed unusquisque proprium mnatur. donum habel a Deo; alius quidem sic, alius vero sic :. 7. Quod autem Apostolus, cum cælibum et innu

CAPUT IV. - Viduitatis professione non damnari ptarum commendaret fructum, quia cogitant que secundas nuptias. Cataphrygarum et Novatianorum er. sunt Domini, quomodo placeant Deo, subjecit et ait, ror a Tertulliano propalatus. l'ides etiam conjugalcm

lloc autem ad ulililalem vestram dico, non ut laqueum 'pudicitiam et Thiori christiani matrimonialem lidem vobis injiciam, id est, non ut vos cogam; sed ad id donum esse, et hoc a Deo : 111 illud quod ultra libe- quod honestum est : non quia innuptarum bonum hororum procreandorum necessitatcm modum concum- nestum dixit, ideo pularc debemus turpc esse vincubendi aliquatenus concupiscentia carnalis excedit, lum conjugale ; alioquin etiam primas nuptias connon nuptiarum sit hoc malum, sed venialc sit propter demnabimus, quas nec Cataphryges, nec Novatiani, nuptiarum bonum. Non enim de conjugio, quod cu- ncc disertissimus eorum astipulator Tertullianus pulatur liberorum procrcandorum causa , et lide pu- lurpes ausus cst dicere. Sed qucmadınodum cum ait, dicitiæ conjugalis, et indissolubili , quamdiu anibo Dico autem innuptis el viduis, bonum esse illis si sic vivunt, matrimonii sacramento, que omnia bona permanscrint; utique bonum posuit pro meliore, quo • sunt; sed de illo immodico carnis usu, qui in infir- niam omne quod bono comparatum mclius dicitur, milale conjugum agnoscitur, el interventu boni nu- cliam hoc procul dubio bonum est ; nam quid est ptialis ignoscitur, ait Apostolus, Secundum veniam aliud quod ita dicitur mclius, nisi quod magis bonum dico, non secundum imperiun. Item cum dicit, Mulier csl? nec ideo consequenter cuin sensisse arbitramur, alligata est, quamdiu vir ejus rivil ; quod si morluus malum esse si nupserint, quoniam dixit, bonum esse fuerit vir ejus , liberala esl : cui vull nubat , tantum in illis si sic permanserint : ila ctiam cum ail, sed ad id Donnino : beatior autem eril, si sic permanseril, quod honestum est; non matrimonium lurpe esse cundum meuni consilium ; satis ostendil bcatam esse in monstravit, scd quod lioneslo erat honcstius genera Domino etiam post mortem viri iterum nubenlein li- lis honesti nominc commendavit. Quia honestius delem, sed in eodem Domino viduam bcatiorem : hoc quid est, nisi quod magis honeslum cst? Magis autem est, ut Scripturarum non tantum verbis, vcrum cliani honestum utique honestum est. Aperlc quippe deexemplis loquar, bcatam esse Rull , sed Annam bea- claravit hoc cssc bono illo mclius, ubi ait, Qui dal tiorem.

nuplum, bene facit; et qui non dal nuplum, melius 6. Quapropler hoc primum oportet ut noveris, bono fucil : el lioc illo bcato beatius, ubi ait, Beatior auquod elegisti non damnari secundas nuptias, sed in- lem eril, si sic permanscril (1 Cor. 1, 5-8, 35-40). ferius honorari. Nam sicut bonum sanctæ virginitatis, Sicut ergo bono melius et bealo beatius, sic honcsto quod elegit filia lua, on damnat unas nuptias luas; honestius est, quod honestum voluit appellare.. Absil sic nec viduitas lua, cujus,uam secundas. Hinc enim enim ul lurpe sit unde loquens apostolus Petrus ait : maxime Calaphrygarum ac Novatianorum bæreses Viri, uxoribus vestris tanquam vosi infirmiori et subjecto tumuerunt, quas buccis sonantibus, non sapientibus, tribuite honorem, quasi cohæredibus graliæ. Et illas al etiam Tertullianus inflavit, dum secundas nuptias loquens, subditas esse viris suis exemplo Saræ ad tanquam illicitas maledico dente concidit, quas om- hortatur : Nam sic quædam, inquit, sanclæ mulieres, nino licitas Apostolus sobria mente concedit. Ab hac quæ in Deum sperabunt, ornabant se, obsequenles viris sanilate doctrine, nullius indocti , nullius docti dis- suis : quomodo Sara obediebat Abrahæ, dominum illum putatione movearis; nec ila extollas bonum luum,

vocans, cujus faclæ estis filiæ benefacientes, et non liul quod malum non est, lanquam malum crimineris menles ullam perturbationem (1 Peir.

III, 5-7). alienum : sed tanto magis gaude de tuo bono, quanto CAPUT VI. - 8. Nuplas etiam corpore sanctas esse,

licel minus quam innuplas. Bonum viduitalis non mi. * Editi, aller alterius sunt membra. Abest, sunt , nuilur laudato bono conjugii, sed augelur. Au beatior Mss.

* In editis omissum erat, homines ; quod in Mss. ha- Anna vidua, quam Rulh bis nupla. Unde et illud quod blur. Mss., alius sic, alius quidem sic.

de innapla Paulus apostolus dixit, Ut sit sancta el • Non auditur, legi : vox ex Epistola ad Romanos, cap. 7. corpore et spirilu (1 Cor. vn, 34), non sic accipienduin 1:2, petita; quæ hoc loco nunc in vulgata legilur, sed

est, quasi nupla fidelis el casla , el secundum Scri. abesl' a Bibliis scri, lis Corbeiensibus et Geraiancusibus.

pluras subdita viro, non sil sancia corp.ore, scd tan.

se

а

tommodo spiritu. Fieri enim non potest ut sanctifi- qui illa nescirent, nihil aliud esset quam propheta cafo spirilu, non sit sanctum etiani corpus, quo Christi, ex quo nasceretur etiam caro Christi. Ut crgo sanctificatus utitur spiritus. Sed ne cuiquam nos po- ille populus propagarelur, maledictus habebatur per lius argumentari, quam hoc divino eloquio probare legis sententiam qui non suscilaret semen in Israel - rideainur; quoniam Petrus Saram commemorans, (Deut. xxv, 5-10). Unde et sanctie mulieres accende· Sanctæ, inquit, mulieres tantummodo ; non ait, el bantur non cupiditate concumbendi, sed pietate pacorpore : illud ejusdeni Pauli consideremus, ubi pro- ricndi; ut reclissime credantur coitum non fuisse bibens fornicationes ait, Nescitis quia corpora vostra quæsituræ, si proles posset aliter provenire. Et viris membra suni Christi ? Tollens ergo membra Christi, usus plurimarum vivarum concedebatur uxorum : faciam membra meretricis? Absil. Audeat ergo aliquis cujus rei non concupiscentiam carnis, sed providendicere membra Christi sancla non esse : aut vero tiam generationis fuisse causam illud ostendit, quod audeal a membris Christi fideliuin conjugatarum cor

sicut viris sanctis habere plures uxores vivas, non ita pora sejarare. Unde etiam paulo post ait : Corpus etiam sanctis seminis licebal misceri marilis pluribas resirum lemplum in vobis est Spiritus sancli, quem ha- vivis; quoniam 'tanto essent lurpiores, quanto magis betis a Deo : el non eslis vestri; empli enim eslis pretio appeterent unde non essent fecundiores. Proinde sanmagno (1 Cor. Vi, 15, 19 el 20). Corpus fidelium et cla Ruth, com semen quale illo lempre necessarium inembra Christi esse dixit, et templum Spiritus san

lui: in Israel non haberct, morluo viro quæsivit alci, ubi profecto utriusque sexus fideles intelliguntur. lerum de quo haberet. llac ilaquc bis conjugala idco Ibi crgo sunt nuplie, ibi el innuplae ; sed distinclie Anna univira vidua ' beatior fuit, quia et prophetissa meritis, el lanquam membris mcmbra prælala, quo. Christi esse meruit; quam credendum est, eliamsi rum tamen neulra sint a corpore separata. Quod igitur filios nullos habuit, quod quidem Scriptura relicendo de innupla loquens ail, Ui sit sancla el corpore el

reliquit incertum, co Spiritu pr.cvidisse Christuru cx spiritu; ampliorem innuptarum et in corpore et in virgine proxime esse venturum, quo poiuit agnospiritu salietificationem intelligi voluit, non corpas scere el parvulum : unde merito etiam sine filiis, si huplarum omni sanctificatione privavit.

tamen eos non habuit, secundas nuplias recujavit; 9. Disee ilaque bonum tuum, imo memento quod quia noverat jam tempus esse quo Cliristo non offididicisti, bonum tuum plus laudari, quia est aliud cio pariendi, sed studio continendi, nec conjugalibus bonum quo si: hoc melius, quam si aliter lioc bonuni felandis visceribus, sed castificandis vidualibus moesse non possel, nisi illud malum esset, aut omnino ribus, melius servirelur. Si vero etiam sciebat Ruth non esset. Habent oculi in corpore magnum hono- per suam carnem propagari semen, unde Christus rem, sed minorem haberent, si soli essent et alia carncm fuerat habiturus, et huic scientia nubendo minoris honoriz membra non essent. In cælo ipso exhibuit ministerium, non audeo jam dicere beatiorem sua luce sol lunam superat, non vituperat : et stella fuisse Annæ viduitatem quam illius fecunditatem. ab stella differt in gloria (Id. xv, 41), non dissidet in CAPUT VIII. – 11. Nupliæ el secundæ et prina superbia. Ideo fecit Deus omnia, el ecce bona valde : hoc tempore, nisi incontinentia sit impedimento, connon tantum bona, sed etiam valde; non ob aliud, nisi temnendæ. Nuptiæ olim legis obsequium, nunc infirniquia omnia. Niim et per singula opera dicebatur, Vin lalis remedium, et humanitalis solatium. Tu autem quæ dil Deus quia bonum est. Ubi autem onmia nominala et filios habes, et in eo sæculi fine vivis, quo jam tempus snat, additum est valde ; el dictum est, Vidit Deus est non millendi lapides, sed colligendi; non ampleomnia quæ fecil, el ecce bona valde (Gen. 1). Meliora ctendi, sed continendi ab amplexu (Eccle. m, 5); cum enim quædam singula quam alia singula : sed meliora clamet Apostolus, Hoc autem dico, fratres : lempus simul omnia quam quælibet singula. Christi itaque breve est; reliquum est ut el qui habent uxores, tanquam doctrina sana in ejus corpore sanam le saciat per non habentes sint : profecto si secundas nuptias appeejus gratiam, ut id quod aliis inelius babes in corpore Lisses, nullum prophetis vel legis obsequium , nulet spiritur, idem ipse spirilus tuus qui corpori do- lum prolis sallem carnale desidcrium, sed solius inininatur, nec extullat insolenter, nec discernat in- continentiæ fuisset indicium. Fecisses enim quod ait scienter.

Apostolus , cum dixisset, bonum esse illis si sic per10. Nec quia dixi Ruth beatam, Annam beatiorem, manserini sicul et ego : continuo quippe addidit, Quod cum illa bis nupserit, bæc uno viro cito viduala diu si se non continent, nubant : malo enim eas nubere quain vixerit, continuo etiam le meliorem putes esse quam uri (1 Cor. víı, 29, 8 et 9). lloc enim dixit, ut effreR:11h.

natä libidinis malum non præcipitaretur in lurpitu. CAPUT VII. Sanctæ feminæ lempore Legis non dinem flagitiorum, cum exciperelur honestate nuconcupiscentia , sed obedientia compellente nubebant. pliarum. Gratias autem Domino, quoniam peperisti Alia quippe propheticis temporibus sanctarum femi- quod esse noluisti, et virginitas prolis tuæ coninarnm dispensatin suil, quas nubere ohedientia, non pensavil dispendium virginitatis tuæ. Nam diligenter concupiscentia compellebat, ut propagaretur populus interrogata doctrina christiana, et primas nuptias jam Dei, in quo præmitterentur Prophetæ Christi : cum islo tempore, nisi incontinentia sit impedimento , et ipse populus per ea quie in figura contingebant in

i sic Er. et potiores Mss. At LOV., uno viro viduale. illis (1 Cor. x, 11), sive in iis qui scirent, sive in iis . Nonnulli Mss.,

castigandis.

« ͹˹Թõ
 »