Ҿ˹˹ѧ
PDF
ePub

veris criminibus accusare et occidere, ut eis mortuis quis nesciat quam sint rarissimæ, quæ ila pudice vi. esse possint conjugia, quæ vivis fuerant adulteria ;

vant cum viris, ut etiamsi ab eis dimillantur, alios nonne id exaggerando tibi dicturus est, Non mil.i non requirant? Incomparabiliter quippe numerus est videtur, amantissime frater, hic divinus esse sensus, amplior seminarum, quæ cum pudice adhæreant maubi non solum benignitas el pictas excluditur, sed rilis, tamen si dimissæ fuerint a maritis, non diffeetiam ingens malignitas el impietas excitatur? Quan- runt nubcre. Cum ergo crediderint homines Domino doquidem multo est levius et tolerabilius, vt adulte- dicenti, Omnis qui dimiseril uxorem suam, præler cauras mariti, quam ul maritos adulteri occidant. Pla- sam fornicationis, facit eam mæchari; si crediderint et celne tibi, ut propter vanissimam invidiam, domini- tibi dicenti, muliere fornicante licere viro ejus alteram cx defensionem sententia deseramus, vel eam insu- ducere; quisquis voluerit propler alias quaslibet moper accusemus, dicenles non debere adulterium vin- lestias carere uxorc cui junctus est, prius eam mạchari dicari ', etiamsi præler causam fornicationis repu- faciat, sine fornicatione dimillendo, ut tunc ducat diala a viro alieri conjugelur, ne maritum ejus a quo alteram, cum fuerit illa mocha nubendo : ac sic a dimissa est compellatur occidere, dum adulterium in priore peccalo quo eam mạchari fecil, sive per Baconnubium cupit viri prioris morle convertere ? Scio plismum, sive per pænitentiain libcratus, sine suo hoc tibi non placere, ut propter hanc vanissimam in- adulterio sibi habere videatur, quam post prioris adulvidiam, lex Christi, cum vera inveniatur et sana, lerium, tanquam hinc soluto matrimonii vinculo, aldura et inhumana dicalur. Sic ilaque non tibi debet ferain durerit. Qnod quidern si fuerit machinatus, el videri ideo negandum esse adulterium, quando uxore urorem suam mocham faciet, et ipse quamvis post adultera vivente allera ducitur, quia potest maritus adulterium conjugis aliam ducendo mochus erit; per hoc cogi adulterani occidere, dum cupit sibi li- nibilque illi proderit quod tibi credidit, et non ei pocere illa exstincta alteram ducere, si hoc ea vivente tius qui nullo excepto ait, Omnis qui reliqueril uxorem non licet facere. Quid si enim el illud dicant chri. suam, et aliam duxeril, mechatur (Luc. xvi, 18). stiane fidei detraclores, cogi homines occidere uxores CAPUT XVIII. 19. Continentia servando aut suas insidiarum sceleribus, quas molestas ferre non conjugalis aut excellentior. Quibus omnibus considepossunt, sivc diuturno languore laborantes et pati ratis atque tractatis, restat ut ab eis qui hæc fideliler concubilum non valentes, sive pauperes, sive steri- audiunt, dicatur nobis quod Domino dictum est : Si Ies,sive deformes, aliarum spe ducendaruin, sanarum, talis est causa cum uxore, non expedit nubere. Quibus opulentarum, fecundarumi, pulcherrimarum ; quia eas et nos quid respondeamus, nisi quod ipse respondit! quas perpeli nolunt, præter causam fornicationis re

Non onines capiunt verbum hoc, sed quibus dalum est. pudiare non licet et alteras ducere, ne perpeluo de- Sunt enim eunuchi qui de matris utero sic nati sunt ; et vincli adulterio, nec baptizari possint, nec poenitendo sunl eunuchi qui facti sunt ab hominibus ; el sunl eunusanari? Numquid propterea ne ista homicidiorum chi qui se ipsos castraverunt propter regnum cælorum. scelera perpeirenlur, dicturi sumus, non esse adul- Qui polest capere, capiat (Matth. xix, 10-12). Ergo leria, repudiatis præler causam fornicationis uxori

qui polest capiat, quod non omnes capiunt. Possunt bus, sibi alteras copulare?

autem capere hi quibus hoc przestal Dei misericordia CAPUT XVII. 18. Incoinmodum aliud contra occulta, sed justa '. Sed in his omnibus qui se ipsos Pollentii sententiam. Jam vero ex hoc quod sapis non castraverunt propler regnum cælorum, alii sunt qui esse adulterium, si vir uxorem causa fornicationis in utroque sexu concubitum nesciunt, alii qui experti abjecerit, et alteram duxerit; nonne arbitraris caven- et aversi sunt, partim quidem illicite, partim vero lidum, ne discant viri uxores suas, quas propter alias cite experti. Porro in his qui licite experti sunt, quiinnumerabiles causas ferre non possunt, machari dam sunt qui non nisi licite, quidam et illicite et licile. cogere, ut ab eis vinculo conjugali per fornicationem, Sunt quippe in eis qui conjugia sua tanlum sciunt ; sicut putas, soluto, liceat eis alteras ducere; cl ex sunt autem qui et alias feminas ac stupra qurlibel. eo quod illas mochari coegerunt, aut Baptismale ab- Sed qui post concubitum conjugum se ipsos castratil lui, aut poenitendo sanari, quoniam illis et gratia et propler regnum cælorum, aut morte amittant conjilmedicina negabitur quanı liu cum adulteris vivent, si ges, aut ex consensu cum eis continentiam profiiciprioribus præter causame fornicationis repudiatis al- tur; aut ex necessitate divortiorum, ne vivis conjılleras duxerint? Nisi forte quis dieat, nemineni posse gibus sé aliis copulando adulteria perpelrent, castrant uxorem suam mechari facere, si pudica est : et la- se ipsos propter regnum calorum, non ut clariores men Dominus, Omnis qui dimiserit, inquit, uxorem ibi esse possint , sed quod aliter ibi esse non pos • suam, præler canisam fornicationis, facit eam mæchari sint : nam qui non isla necessitale se continent, sed (Matth. v, 33). Ulique propterea, quia cum essel pu- boni appelitione melioris, possent ibi esse etiain dica cum viro, tamen dimissa cogitur per inconti- scrvala pudicitia conjugali , ' quamvis in præmiis nentiam vivo priore alicri copulari, el hoc est me- minoribus , tamen intus. Qui vero proplerea se chari. Quod si hoc ista non fecerit, tamen ille quan- continent , quia prioribus conjugibus vivis liment cum in ipso est facere compulit; et hoc ei Deus pec- aliis conjugari, majorem curam debent gerere pro catum, etiamsi illa casta permancal, imputabil Sed salute, quam gesserunt illi a quibus continentia pro i dilchaelinus codex, judicari.

"Lov. sed non injusta. Edili alii et Mss., sed justa.

munere delecta est' ampl'ore. Tunc quippe ibi erunt, CAPUT XX.-21. Viri mulieribus præire in pudicitia si adulteri non erunt. Si aulem non continent, adulleri debent. Continentiam clericorum qui electi sunt inviti proerunt; quia viventibus conjugibus pristinis, non con- ponit viris nolentibus in divortio se continere. Hæc aujugibus alleris, sed adulieris adhærebunt. Et si a lem me de utroque sexu memineris dicere, sed maxime regno cælorum aberunt, ubi erunt, nisi ubi salvi non propter viros, qui propterea se feminis superiores esse erunt?

arbitrantur, ne pudicitia pares esse dignentur : in qua CAPUT XIX.-20. Conjuges divortio separalos a con- etiam præire debuerunt, ut eos illie Lanquam sua capita jugibus hortalur ad continenliam. Hos igitur allrquor, ut sequerentur. Quando áutem lex prohibet adulteria, si quod facere deberent, si haberent conjuges diuturno ohlentu incontinentie carnalis infirmitatis admiuatur languore marcescentes, vel loco sibi inaccessibili ab- excusatio, multis sub nomine falsa impunitatis persenles, vel animositale illicita continentes ; hoc faciant, eundi aperilur occasio. Neque enim carnem non hasi habuerint conjuges adulterina inquinatione sorden- bent feminæ, quibus viri aliquid tale nolunt licere, les, et propter hoc a suo consortio divortiantes ? : non

quasi eis, quia viri sunt, liceat. Sed absit ut mielioris alia quærant conjugia, quia non erunt conjugia, sed sexus ' tanquam honori debeatur, quod pudori detraadulteria. Cum enim par forma sil in hoc vinculo viri et hitur; cum honor justus, virluli, non vilio debeatur. uxoris, sicut uxor vivente viro vocabitur adultera, si fuerit Quinimo cum a feminis utique habentibus carnem, cum alio viro (Rom. vii, 3) ; ila et vir vivente uxore vo- lanlam flagitant castilalem, ut quando ab uxoribus cabitur adulter, si fuerit cum alia muliere. Etsi enim diutissime peregrinantur , velint eas ab adulterino gravius qui præler causam sornicationis, omnis tamen concubitu incontaminatas fervorem transigere juvenqui dimiserit uxorem suam, cl aliam duxerit, mæchalur. lulis (et plurimæ pudicissime transigunt, et maxime Non eos terreal sarcina continentiæ : levis crit, si Syræ, quarum marili negoliandi quæstibus occupali, Christi erit; Christi eril, si lides aderit, quæ impetrat juvenes adolescenlulas deserunt, el vix aliquando sea jubente quod jusserit. Non eos frangat, quod vide- nes ad aniculas revertuntur); eo ipso evidentius conlur eorum continentia necessitatis esse, non volunta- vincuntur non esse impossibile quod se non posse tis : quia et illi qui eam voluntale delegerunt, fecerunt causanlur. Si enim hoc non posset infirmitas homieam esse necessitatis; quoniam jam sine damnatione num , multo minus id posset sexus infirmior feminaab illa deviare non possunt : et qui in ean necessilale rum. contrusi sunt, faciunt eam esse voluntatis, si non de se 22. Unde istos qui virilem excellentiam non putant ipsis, sed de illo a quo est bonum omne conlidunt. Ili nisi peccandi licentiam, quando lerremus ne adultead e:im conscenderunt causa majoris glori:e, ul alı- rinis conjugiis herendo pereant in alernum, solequid amplius invenirent; isti ad eam confugerunt cura mus eis proponere etiam continentiam clericorum , salutis novissima, ne perirent : utrique permaneant, qui plerumque ad eamdem sarcinam subeundam cautrique in quod pervenerunt ambulent usque in fi- piuntur invili , eamque suscepilam usque ad debilum nem , ferveant studiis, supplicent votis quia et illis linem , Domino adjuvanie , perducunt. Dicimus ergo salus cogitanda est, ut ab eo quod voluntas arripuit eis : Quid si el vos ad hoc subeundum populorum viocadere limeant; et istis gloria desperanda non est, si lentia caperemini? nonne susceplum caste custodircin eo quod necessitas intulit, persistere deligant, tis officium, repente conversi ad impetrandas vires Ficri enim potest ul Deo lerrenle el hortante, con- a Domino, de quibus nunquam antea cogitastis? verlenle et iinplenle, humanus in melius muletur Sed illos, inquiunt, bonor plurimum consolalur. Res. affectus; atque ita voveant sine conjugiis el sine ullo pondemus : El. vobis limor multo amplius modereconcubilu atque iminunda libidinis allrectalione per- Tur 9. Si enim hoc mului Dei ministri repente atque severantissime vivere, ut eliamsi separata conjugia inopinale imposilum susceperunt, sperantes se iliulocum ducendi aljas moriendo aperuerint , claudalur strius in Christi heredilale sulgere; quanto magis yos ex voto quod patet ex licito, el quod eral necessitale adulleria cavendo, vivere continenter debelis, niacæplum, fiat charitate perfectum. Talibus proleclo id luentes non in regno Dei minus lucere, sed in gehenna relribuelur, quod illis qui vel pari consensu cum con- ignis ardere ? Hæc atque hujusmodi eis ut possumus jugibus boc voverunt, vel nullis conjugiis alligali dicimus, qui quoquo modo a se discedentibus vel propropler majus bonum continentiam delegerunt. Si au. pler adulterium dimissis conjugibus suis, alias volunt lem ila sc continent, ut si moriantur quarum vila ducere, et cum prohibentur, infirmitatcm nobis carconjugari impediunlur , alias ducere cogitent; prose- nis opponunt. Sed jam liber eliam isle claudendus clo etiamsi prius ipsi in tali continentia de corpore est, el rogandus Deus ut aut eos lenlari non sinal sealiscedant, non eis imputatur nisi ad pudicitiam con- p:irationibus conjugum ; aut ita sinat , ut timor perijugalem , propter quam non faciunt quod facerent si clilantis salutis fiat illis amplioris sive probatioris ocliceret. Hac quippe intentione continenter vivere, casio castitalis. pirum est ad accipienda illius quæ liberius eligitur continentiie præmia , sed susficit ad cavenda adul- Sola editio Lov. : Sed absil loc a meliori serii, iit lut leria.

quan, etc.

i sula citio Lov.: El vos timor a.Nilior modere'un • Er, el Mss., dileclu eel. 9 In Mss., divorlientes. * El. et Mss., diliywu.

In librum de Mendacio, vide lib. 1, cap. ultimum, Retractationum, tom. 1, col. 630, berbis, Item de Mendacio, usque ad verba, Quæstio-est de Mendacio. M.

S. AURELII AUGUSTINI

HIPPONENSIS EPISCOPI

DE MENDACIO

LIBER UNUS ().

In quo quid sit mendacium, et utrum aliquando admittendum sit, exemplis momentisque rationnn in utramque partem libratis disquiritur. Mendaciorum afferuntur odo genera, iisque discussis et omuino rejectis slatuitur nunquam esse mentiendum.

CAPUT PRIMUM. – 1. Materiæ pertractandæ dif- “bent eniin evidentissimam ex pronunciatione atque ficultas. Magna quæstio est de mendacio, qux. nos in ipso jocantis affectu significationem animi nequaquam ipsis quotidianis actibus nostris sixpc conturbal : ne fallentis, etsi non vera enuntiantis : quo genere utrum aut temere accusemus mendacium, quod non est men- sil utendum perfectis animis, alia quæstio est, quam dacium ; aut arbitrcmur aliquando esse mentiendum, modo enodandam non suscepimus : exceptis ergo johonesto quodam ct oflicioso ac miscricordi menda- cis, prius agendum est , ne mentiri exislimelur qui cio!. Quam questionem lam sollicite per tractabimus, non mentitur. ul quæramus cum quærentibus : utrum autem ali- CAPUT III. - 3. Quid sit mendacium. Ad mendaquantum inveniamus, nihil nobis iemerc affirmanti- cium an in loquenle volunlas fallendi requiralur vel sufbus, leclori bene altendenti satis indicabit ipsa tra- ficial. Quapropter videndum esl quid sit mendacium. clatio : latebrosa est enim nimis et quibusdam quasi Non enim omnis qui falsum dicit mentitur, si credit cavernosis anfractibus sæpe intentionem quærentis aut opinatur verum esse quod dicit. Inter credere cludit ;-ul modo velut elabatur e manibus quod inven- aulem alque opinari hoc distal, quod aliquando ille lum eral, modo rursus appareat, et rursus absorbca- qui credit, sentil se ignorare quod credit, quamvis de lur. Ad extremum tamen sententiam nostram velut re quam se ignorare novil omnino non dubitet, si eam certior indago comprehendet. In qua si ullus error est, firmissime credit.; qui autem opinatur, putat se scire cum ab omni errore veritas liberet, atque in omni quod nescil. Quisquis autem hoc enuntiat quod vel errore falsitas implicet; nunquam crrari cutius existi- creditum animo, vel opinatum tenel', etiamsi falsum mo , quam cum in amore nimio verilatis et rejectione sil, non mentitur. lloc enim debet enuntiationis suæ uinia falsitalis erratur. Qui enim severe reprehen- fideio, ut illud per eam proferat, quod animo lenci, dunt, hoc nimium dicunt esse : ipsa autem veritas et sic habet ut profert. Nec ideo tamen sine vitio est, fortasse adhuc dicat, Nondum est satis. Sane quisquis quamvis non mentialur, si aut non credenda credit, legis, nihil reprehendas, nisi cum lolum legeris ; al- aut quod ignorat nosse se pulat , eliamsi verum sit : que ita minus reprehendes. Eloquium noli querere : incognitum enim habet pro cognilo. Quapropter ille mullum enim de rebus laboravimus , et de celeritate mentitur, qui aliud habet in animo, et aliud verbis absolvendi lam necessarii quotidianæ vite operis; vel quibuslibel significationibus euntiat. Unde etiam unde aul tenuis, aut prope : nulla suit nobis cura ver- duplex cor dicitur esse mentientis, id est, duples coborum.

gilatio : una rei ejus quam veram esse vel scil vel puCAPUT II. 2. Joci non sunt mendacia. Exceptis lat, et non profert; altera ejus rei quam pro isla proigitur jocis, qui nunquam sunt pulala mendacia : lia- fert sciens falsam esse vel pulans. Ex quo fit ut possit

ADMONITIO PP. BENEDICTINORUM. Liber de Mendacio repurgatus est ope Ms. Colbertini annorum circiter octingentorum, Germanensis et Corbciensis ætate æqualium Colbertino, et veleris codicis Regii, Sorbonici, Victorini, Bigoliani, Michaelini, Pratellensis, Ebrulphensis, Regiomonlensis,

Valicani, et Belgicorum quinque, sive lectionum variantíum quas ex iis hauserunt Lovanienses; necnon auxilio et comparatione editionum Erasmi ac Lovaniensium.

Comparavimus præterea eas omnes editiones initio Retr. et Confess. t. 1, memoratas. M. (a) Pertinet liber de Mendacio ad annum circiter 395; quandoquidem ultimum locum obtinet in primo Relraclationum libro, quo recensentur opuscula ab Augustino edita ante episcopalum, quem sub finem anni 395 adeplus est. Liber in editis inscribitur, « De Mendacio, ad Consentium : , at in scripiis codicibus nomen consentii qui mullis post annis Augustinum super eadem re contra Priscillianistas consuluit, non prior iste, sed alius tantum, qui bunc subse. quilur contra Mendacium liber , Litulo indilum gerit.

• Sic Mss. Edili aulem, et officioso ad misericordiam men- Mss., sic enim firme credit. dacio.

* In Mss., vel putatuni lenet. • Habent sic nonnulli Mss. Alii vero, unde hacienus pro- • Ila Mss. Al editi, enunti:itioni suce fidel. prve. Fditi, unde hactenus ac prope.

[ocr errors]

falsum dicere non mentiens, si pulat ita esse ut dicit, quod dicit, ad hoc tamen dicit dit allar; tanquam si quamvis non ita sit; et it possit verum dicere men- homini non sibi credenti dicat latrones in illa via esse liens, si putat falsum esse ct pro vero enuntiat, quam- ubi revera eos esse cognovit, ut ille cui dicit per ilvis revera ila sit ul enuntiat. Ex animi enim sui sen- din viam magis pergal, atque ita in larrones incidas, lentia , non ex rerum ipsarum veritate vel falsitate diunr putat falsuir esse quod ille dixcrit. Quis erg mentiens aut non mentiens judicandus est. Potest ita- istorum mentitur; ille qui elegit falsum diccre ne fal. que ille qui falsum pro vero enuntiat, quod tamen vc- lal, an ille qui clegit verum dicere ul fallat ? ille qui rum esse opinatur, crrans dici et lemer: rius': men- falsumo dicendo egit ut verum sequeretur cui disit, tiens auleni nonrecte dicitur ; quia cor duplex cum au isic qui verum dicendo egil ut falsum sequcrclur enuntiat non habel, nec fallere cupit, sed falliiur.

'cui dixit? An forle ambo mentili sunt ; ille quia voluit Culpa vero mentientis esi, in mountiando animo sro falsum dicere, isle quia voluit fallere? An potius ncufallendi cupiditas; sive fallat cum ci creditur falsum tér eorumi mellitus est; ille quia voluntatem habuit enuntianti; sive non fallal, vel cum ei non creditur', non fallendi, et ille quia voluntatem liabuit veruna vel cum verum enuntiat voluntate fallendı, quod non

dicendi? Non enim nunc agitur quis corum peccaveputat verum. Quod cum ci creditur, non utique f. llit, rit, sed quis mentitus sit. Cito enim videtur ille pecquamvis fallere voluerit : nisi hactenus fallit, qua- casse, qui verum dicendo egil uit homo inciderct in icnus pulatur ita eliam nosse vel pulare il cniun.

latroncs : ille aulem non peccasse, vel eliam benc fesiar.

cisse, qui falsum dicendo egit ut homo perniciem do 4. Quanquam subtilissime quæratur utrum cum ab- viliret. Sed possunt exempla ista converti, ut et ille est voluntas fallendi, absit omnino mendacium.

aliquid gravius, cum pali velit quem falli non vult; CAPUT IV. - Mentiri num aliquando prosit ant li

mului enim vera quxdam cognoscendo sibi intulerunt ceat. Quid enim si quisque falsuin loquens, quod fal- perniciem , si lalia fuerunt ut eos latere debuerint : sum essc existimat, ideo lamen facit, quia purtat sibi

et iste aliquid commodi velit adipisci eum quem vult non credi, ut eo modo falsa fide absterreat eum cui falli; nonnulli cnim qui sibi morlem intulissent, si loquitur, quem sentit sibi nolle credere ? Hic enim aliquid mali quod vere contigerat de charis suis cosludio non fallendi mentitur, si mendaciuin esi chun- guovissent , falsum putando sibi pepercerunt; atque liarc aliquid aliter quam scis esse vel putas : si autem

ila falli eis profuit, sicut aliis obfuil vera cognoscere. mendacium non est nisi cum aliquid cnuntiatur vo

Non ergo id agitur, quo animo consulendi aut nocenluntate fallendi, non mentitur iste, qui propterea sal

di, vel ille falsum dixit ne falleret , vel iste verum sum loquitur, quamvis noverit vel putet falsum esse dixit ul. fallerel : sed exceptis commodis aut incomquod loquitur, ut ille cui loquitur non ci credendo

modis eorum quibus locuti suiil, quantum ad ipsam non sallatur, quia cum sibi non crediturum vel scit

verilateni falsitatemque attinet, quæritur quis eorum, vel putat. Uude si afpareat fieri posse ut aliquis pro

an ilerque, neulerve mentilus sit. Si enim mendaplerca salsum dicat, ne fallatur ille cui dicitur; exi

cium cst enuntiatio cum voluntatc falsum enuntiandi, stit aliud e contrario genus, proptcrca verum dicentis

ille potius mentilus est qui falsum dicere voluit, et ut fallat. Qui enim verum ideo loquitur, quia sentit

disil quod voluit, quamvis ne fallerel dixerit : si ausibi non credi, ideo utique verum dicit ut fallat : srit

um mendacium est quælibel enuntiatio cum voluntale enim vel existimat propterca falsum putari posse

fallendi, non illc, sed iste menlilus est, qui etiam vequod dicitur, quoniam ab ipso dicitur. Quamobrem

rum dicendo fallere voluit : quod si mendacium cst cum ideo verum dicit ut falsum putelur, ideo verum

cnuntiatio cum voluntate alicujus falsitatis , ambo dieit ut fallat. Quærendum ergo est, quis potius men

mentiti sunt; quia et ille suam enuntiationem falsam tiatur : utrum ille qui falsum dicit ne fallat, an ille qui

esse voluil, el isle de vera sua falsum credi voluit. verum dicit ut fallat; cum et ille sciat vel potet Mal

porro si mendacium cst enuntiatio falsum enuntiare rosum sc dicere, el isle sciat vel pulel verum se dicere.

lentis ut fallat, neuter meutilus est; quia et ille babuit Jam enim diximus eum qui nescit falsum csse quod

voluntatem falsum diccndo verum persuadere, el iste, enuntiat , non mentiri , si hoc putat verum ; cumque

ut falsum prsuaderel, verum dicere. Aberil igillir potius mentiri, qui etiam vcrum enuntial, cum filsum

omnis lemeritas atque omic mendacium, si id quod pulat : quia ex animi sui sententia judicandi sunt. De

verum credendumre cognovimus, cum opus est enunillis itaque non parva quæstio est, quos proposuimus : riamus, et id volumus - persuaderc quod enuntiamus. unum qui scil aut pulal se falsum dicere, el idco Si autem vel quod falsum cst verum putantes, vel dicit ne fallat; velut si aliquam viam noverit obsideri quod incognitum est nobis pro cognito habentes !, a latronibus, et timens ne per illain pergat homo éll- vel quod crcdendunt non est credentes, vel cum id jus saluli prospicit, el eum scil sibi non crederc, dicat non opus est enuntiantes , tamen non aliud quam id cam viam non habere latrones, ad hoc ut illac non quod enuntiamnis persuadere conamur: non abest eal, dum ideo credit latrones ibi esse, quia ille dixit quidem temeritatis, error', sed abest omne niendanon ibi esse, cui non credere statuil, mendacem pu- cium. Nulla eniin definitionum illarum timenda est, lans : alterum autem qui scicns aut pulans verum esse cuin bene sibi conscius est animus, hoc se enuntiare

Mss., sive fullat, sive non, vel cum ei creditur , vel cum ' rlures Mss., vel quod incognitum est nobis cognitum habrum. etc., onissis verbis, cum ei creditur falsum enun- bentes. landi.

* Sic Mss. Al editi, temeritis el error. SANCT. August. VI,

(Seize.)

quod reru:n esse aut novil, aut opinatur, aut credit, ore snio ipse Domimus : Sit, inquil, in ore vestro, Esi, ncquc velle aliquid , nisi quod enuntiat, persuadere. est; Non, non : quod autein amplius est, a malo cst

5. Sed ulrum sit utilc aliquando mendacium, mulio (Mat:h. v, 37). llinc el Apostolus cum exuendum vemajor magisque necessaria quxstio est. Utrum ergo lerem hominem pr:reiperet, quo nonine o:nnia pecmentiatur quisquis fallendi non habet voluntatem, vel cala intelliguntur, consequenter ait, in primis ponens, eliam id agit ne fallatur cui aliquid enuntiat, quain- Quapropier deponentes mendacium, loquimini verilatea vis enuntiationem ipsam falsam habere voluerit, quia (Ephes. W, 25). ideo voluit ut vcrum persuaderet; el alrum mentia- 7. Nec illis que de veteribus Libris mendacioriin lur quisquis eliam vertim volens enuntial causa fal- cxempla prolata sunt, terreri se dicunt ; ubi quidquid lendi, dubitari potest. Nemo autem dubital mentiri gestum est, figurate accipi potest, quamvis revera eum qui volens falsum cnuntiat causa faltendi : qua-. contigerit : quidquid autem figurale fit aut dicitiir, propler enuntiationem falsam cum voluntate ad fallen- non est mendacium. Omnis enim enuntiatio, ad ja dum prolalam, manifestim est esse mendacium. Sed quod enuntiat, referenda est. Omne autem figurale lilrum hoc solum sit mendacium, alia quæstio est. aut factum aut dictum hoc enuntiat quod significat

CAPUT V. Opinio affirmans mentiendum esse cis quibus intelligendum prolatum est. Unde creden. nonnunquam. Opinio negans esse unquam mentiendum. dum est illos homines qui propheticis temporibus diExempla pro mendacio ex Veteri Testamenlo allala di- gni auctoritate fuisse comincmorantur, omnia que scutiuntur. Mentiendi exemplum ex Testanienlo Novo scripta sunt de illis, prophetice gessisse alquc dixisnullum suppelere. Timothei circumcisio non per simu. se : nec minus prophetice eis aceidisse, quæcumque lalionem facta. Pelrus libenter correctus a Paulo. Au- sic acciderunt, ut codem prophetico Spirilu memoriæ cloritatem mentiendi non magis communis vilæ quam litterisque mandanda judicarentur. De obstetricibus Scripturarum exemplis estrui posse. Interim de hoc autem, quia non cas possunt dicere prophetico Spigenere, in quod omnes consentiunt, inquiramus : ritu significandi su:uri veri gratia, aliud pro alio re. utrum aliquando sit utile falsum aliquid enuntiare nuntiasse Pharaoni, etiamsi aliquid ipsis nescientibus cum voluntate fallendi. Nam qui hoc sentiunt, adhi- quod per cas actum est significavit, pro gradu s110 bent testimonia sententia sur., commemoranles Sie dicunt approbatas et remuneralas a Dco. Qui eniin ram cum risisset, angelis negasse quod riserit (Gen. mocendi causa mentiri solci, si jam consulendi'causa XVI, 15); Jacub a patre interrogatum, respondissementiatur, mullum profecit. Sed aliud est quod per quod ipse esset Esau major filius ejus (Id. XXVII, 19); se ipsuin laudabile proponitur, aliud quod in detcrioÆgyptias quoque obslclrices, ne infantes llebrici na- iis compar. lione prxponitur. Aliter enim gratulamur scentes interficerentur, etiam Deo approbante ct re- cum sanus cst homo, aliter cum melius babel rgromunerante mentiras (Exod. 1, 19, 20); et multa ejus- lus. Nam in Scripturis ipsis justificata etiam Sodoma modi excmpla eligen!us, eorum hominum mendacia dicilur in comparationc scelerum populi Israel (Ezech. coinmemorant, quos culpare non audeas, alque ira XV1, 52). El ad hanc regulam dirigunt omnia mendafatearis aliquando esse posse non soluin reprehen. cia qnie proferuntur de velcribus Libris, nec represione non dignum, scd ctiam dignum laude mienda- bensa inveniuntur, vel reprehendi non possunt, ut cium. Addunt eliain, quo non solos premant divinis aut indole proficientium et spe approbentur, aut siLibris dedilos, sed etiam omnes homines sensinquc guificationis alicujus crusa non sint omnino mendacia. communem, dicentes : Si quis ad le confugial, qui

8. Elidco de libris Novi Testamenti, esceptis ligiranendacio luo possit a morte liberari, nun es menti- ratis significationibus Domini, si vitam moresque lurus ? Si aliquid agrolus interroget quod ei scire non sanciorum et facla ac dicta consideres, uihil tale pro expedit, qui etiam le non respondente possit gravius lerri potest, quod ad imitationein provocet menticndi. allligi; audebisne aut verum dicere in peruiciem lio- Simulatio namque Petri ct Barnabæ non solum consminis, aut silere potius quam honesto el misericordi memorabil, verum etiam reprchensa atque correcta incndacio valetudini ejus opilulari? Ilis atque talibus est (Galul. 11, 12, 13). Non enim, ut nonnulli pulant, copiosissime se arbitrantur urgere, ut si consulendi ex eailem simulatione etiam Paullis apostolus aut Ticausa exigit, aliquando mentianur.

motheum circumcidit, aut ipsc quædam ritu Judaicu 6. Contra, illi quibus placet nunquam mentiendum, sacramenta celebravit (a); sed ex illa liberlalc senmullo sorlius agunt, utentes primo auctorilale divi. lentic suir, qua prædicavit nec Gentibus prodesse na, quoniam in ipso Decalogo scriptum est, Falsum circumcisionem, nec Judæis obesse. Unde nec illos tcstimonium ne dicas (Id. xx, 16); quo genere com- astringendos ad consuetudinem Jud.corum, nec illus plectitur omne mendacium : quisquis cnim aliquid a paterna delerrendos censuit. Unde illa vcrba cjus cuuutiai, testimonium perliibel animo suo. Sed nc sillil: Circumcisus quis vocatus est? non adducal præquis contendat non omnc mendacium falsum lestimo- purium. In præputio quis vocalus cst? non circumcidauium esse appellandum; quid dicturus est ad id quid lur. Circumcisio nihil est, el præpurium nihil esi; seu scriptum est, Os quod mentitur occidit animam (Sar. obseruatio mandatorum Dei. Unusquisque in qua voca1, 11)? quod ne quis arbitretur exceptis aliquibus mentientibus possc intelligi, alio loco legal, Perdes

I hic in editis a:kitar, vel proficiendi ; quod a Mss.

abest. omnes qui loquurlur menducium (Psal. v, 7). Unde

(a) liieronymus, o istula 75 inter Augus!juianas, n. 811

« ͹˹Թõ
 »