Ҿ˹˹ѧ
PDF
ePub

namque numcrus de mensura, et inde ipse ordo se- neas, id est, per quosdam transitus medios fil, qro. quitur. A pondere dicitur pendet. Ad ordinem nisus modo ipsa de nihilo facta est. Homo si veruin scial, pertinet. Ordo enim potest etiam et pondus accipi : penc Deus est : Deus si verum ncscil, non pene, sed pondus conalus esse polest ad locum, conatus vel bene lapis est. Mens autem hominis quam oplimo conali ad lociim appelilus occurrit : pondus ergo ad molu ferri debet. Quo igitur circuilu movenda est ? ordinem pertinct. Lucem islam solis substantiam Est aulem oplimus meniis circuitus rationalis cogita esse, non qualitalem, manifestum est. Qualitas enim tio, quæ ab eo quod qurritur profecia, per succedenin corpore consistens est, et ubi est corpus, ibi qualitas. lium argumentorum circulum certior redil in locum. Corpus solis in cælo, qualitas ergo ibi. Qualitas enim Ideoque etiam similitudines intelleclui idonee suni, ut ligura, ut color, ul duritia, vi mollilies. Lux au- quod per ipsun molum quem natura desiderat, animo lem isla usque ad terras disienditur, et manisestum exhibeantur. Nam quasi auferunt animos ab eo quod quia corpus : de loco locum enim in transit. Et ista sunt agitur, et illo ilerum referunt : sed quod efferun', duo infinita, lus solis el terra. Qualitas cnim cum eo contra pigritiem fit; quod reserunt, contra crrorcm. movelur, cujus est qualitas. Lucis ergo solis et aeris Unde placuit etiam priscis sapientibus quasdam rus substantia naluras suas habentes, invicem sine aliqua imaginibus signare fabularum, ut cum ad eas fertur angustia, vel sine expulsione alterius manentes, ita intentio, referturque ad id quod significant, motu suo sibi commiscentur, ut una alteram non inutet: el cor- mens etiam cum ludit, exerceatur in disputatione. pora sunt. Refers nunc ad incorporea coreva, ut lux Previdendum ne quis mentiatur. Omnis anima alleet ignis : æqualia, ut homo de homine : melius cozva, clibus mulatur : nam et in ofliciis mutabilis est. Deus quam non coæva; melius æqualia, quam non æqua- est enim solus immutabilis, et Angeli : ergo semper lia. In illa ergo divinitatis natura el coševa ct coc- immutabiles sunt, cum oflicia impendunt. Vernis de qualia. T'ecum principium in die virtulis tuæ, in spleri- morle nalus, et mortem consumens : de putredine doribus sanctorum ; er ulero ante luciferum genui le natus , putredincm consumens. Omnia inulabilia (Psal. cıx, 3). Summum bonum non est infecundum etiam puncto lemporis mutantur, et maxime corel sterile. Quod autem de illo genilum est, æquale pora quæ penitus non manent, sed zlatiblis sine inilli est, in hoc maxime, ul unum de uno sit. El est iermissione moventur. Nam omnis res alalcs suas summus modus de generatione unum, unde unigenic babet, ut ad brevem ætatem ætas omnis major quasi tum ul magis approbetur æquale. Modus, finis cujus- æternitas sit : cum etiam adhuc viventes mories que rei. Sed ne cuiquam videatur, quia et Filius de- quasdam patiantur ipsarum ætatum, et ultima niors buil generare; si ita essel, nullus essel generandi major quodam modo mors sit, ut ipsa crcmenla alafinis. Moderalum autem imunoderalo melius est : pro- lum mortes patiantur. Et montes cum ruunt, el inpler æqualitatem magis finis est modcralus. Unum suilæ cum ruunt et nascuntur, quasi mortes fiunt in duo infinita esse possunt, ct hæc corpora, ul aer et universitate, ut ultima nors sil etiam mundo que lux, qu.z. per locos distenduntur, et non se angu. dicitur consagratio. Nam lria sunt: unum semper imslant. Si ila ergo in corporalibus, quanto magis in mulabile, ut Deus; semper mulabile, ut corpus; mespirilualibus? In Domino nihil debel esse mutabile. dium quoddam, ut anima, ut mutabilis esse possit, posSi ex tempore 'genuit, mulabilis est : qualitas in sil el immutabilis. Sed post commutationem corpus non substantia est mutabili. In Sapientia Salomonis : Om- mulatur. Ea demum vera el sincera libertas est, qua nis sapientia a Domino Deo esi, el cum illo suit semper, fit ut ubicumque sis, bene sil libi, Deus autem est soel est anle ovum (Eccli. 1, 1). Item in Salomone : Va. lus, nusquam absens ab eis quibus solus voluptas esi. por est enim virtulis Dei, ei manatio quædam omnipo- Pater autem miscricors mortalia illis vincula facicientis Dei sincera (Sup. VII, 25). Iterum : Fons sapien- bat (a). Descensus animæ lalis est, ut cum putat se tiæ verbum Dei in excelsis (Eccli. 1, 5); Ratio proce- aliquid appelere quod sibi prosil, ad alia huic rei nedens, recic dicitur verbum. Vox aliquid est, silentium cessaria irahalur : ac si id quod volebat * in multis nibil est. Unum si solum esset, in se esset, sterile implicelur, et dicat, Pr.eveni nolens quod volebam ; esset et nihil præstaret : scd quia benignum est, redit autem per gratiam Dei. Tria sunt genera virtile procedens ad aliquid faciendum, processit in alterum lum : primæ civiles politicoruin, etc. se. Ipsa est generalio Unici, quia qui facit est, et per SENT. XX. De malo. Nolilia enim evidentior quem facit est, et effecerunt duo. Unum enim ante- boni, mali est experimentum iis quibus potentia i.. cedit duo : et his duobus est aliquis ordo, et fiunt Lirior est, ut per disciplinum malum ante experimentria, quæ Trinitas dicitur. Cardo dicilur omnium re- lum sciant. Non essent bona dulcia , si non palerenrum, qui accipitur Paler. Cardo enim quanquain sil lur adversa. llem bonum quod observando minus immobilis, lamen niolum qui est ipse Filius intelle - diligebat, ardentius diligit comparando. Non erit clus, unus esse dicitur, quem omnes digni fruunlur, magnus, magnum putans si cadunt ligna, lapides , et sed non omncs uniter. Nam homo susceplus a divina moriuntur mortales. Utrum secundum leinpis, an seSapientia, quanto divine susceplus est, lanlo divinius cundum excellentiam Deus anle lempora. Non eniin intelligit. Nain quanquam unum sit corpus, lainen secundum tempus ante tempora : alioquin incipit non eamdem habent omnia membra sanitatem. Aliter

lempore præcedere teinpora , et non jam priecedit dicilur sanitas oculi, aliter capitis, aliter ceteri cor- lempora qui tempore illa præcedit. poris. llomo enim a peccalo evadens conalur intelli- Sent. XXI. De libero arbitrio. Nos autem Deo gere; ille autem susceptus ab eodem intellectu. Nun- jubente ca quæ volumus agimus, quoniam que posquam autem erit manus pes, aut pes oculus: sic et sumus volumus, bona duntaxat. Nam mala in polehomo nunquam erit quod ille qui susceplus est a Sa. state sunt quæ in voluntale esse non debent. Idque pientia Dei. Deus dicitur finitus forinsecus usque ad est el pluriinum et solum in libero arbitrio, plenisanimam, intrinsecus usque ad se : omnia enim in se sime velle omne quod recte agere possis : si quod conlinel. Anima aulem linila est usque ad corpus, el recle vis agere non poles, lac velis agere quod recte usque ad Deum. Corpus etiam foris finilum est usque poles. Manifestum est in Spiritum Sanclum peccanail nihil, intrinsecus aulem infinitum est : dividendo iem, veniam habere non posse; nam vindicatur. Cum enim nunquam livitur.

enim affligitur, in ipsa pænitentia punit faclum , el SENT. XIX. De ideis. Omnis transitus de loco solvit vindiciam. Non ergo dimillitur , quia punitur. in locum per lineam fit; quoniam omne latum linea sibi conjungitur, et ominc corpus linea sibi conjungi

Lov., sola. tur, quæ linea ulique corpus non est : ita et omnis

. Ms., «.c si id quo volebat. transitus in anima, id esi, mulalio vel affectio, qua

Ms., quo nolebam. miodu stulta, inodo sapiens, per quasdam ulijue li- * In Ms. ad margineni additur, el nihil nolle quod ritare

noir possis. 'Idili alii, ci parle.

(a) Plutini dictum, ex lib. I de civil. Dei, cap. 10

1

[ocr errors]

IN SUBSEQUENTEM LIBRUM.

mo

Exslat isle liber in velustissimis exemplaribus sub litulo Orosii percontantis et Augustini respondentis. Verumtamen, ut præfationis et interrogationum stiluis dissidet ab Orosiana phrasi ; ita reliquus sermo non convenit Augustino, nisi cum ipsius verba recilanlır. Congeslæ huc sunt quæstiones ex variis locis. Nam duodecim priores sunt in opusculo de Trinilale et unilate Dei, quod iuler subdililios libros Lomi 8 exhibelur. Alize ex subsequentibus plurcs pertinent ad Commentarios iu Genesim, Eucherii nomine vulgatos. Non paucæ etiam ex Augustini libris de Genesi ad Lilleram decerplä sunt. Ad extremum, dialogus clauditur sententia Auguslini citati in hæc verba : Nam de eo qui præesse festinal, quidam Palrum eleganter expressit dicens, Sciut se non esse episcopum, qui præesse cupit, non prodesse. Locus est libri 19 de Civitale Dei, cap. 19 : Intelligat non se esse episcopum, qui præesse dilexerit, non prodesse. Opus recognovimus ad Corbeiensem codicem ante annos fere oclingenlos scriplum, ad Vindocinensemi el Michaelinum annos habentes ad minus sexcentos, ad Romanos bibliotheca Vaticanæ qualuor; et ad editiones antiquiores. In Corbeiensi et Michaelino prænolatur sic, Quæstiones Orosii et responsiones sancti Augustini episcopi; in uno e Romanis, Liber Dialogorum beati Augustini episcopi, percontante Orosio presbytero; nec mullo aliter aliis in libris inscribitur.

[merged small][merged small][merged small][ocr errors]

Licet multi et probatissimi viri diverso quidem monia non allendant. Ipsi namque asserunt unam'es. Blilo, sed non diversa fide innumerabilia opuscula se personam , id est, ipsum sibi Filium esse qui ediderint, ita ut dillicile sit eorum omnia legere ; ea Pater est, el ipsiun Spiritum sanctum. Sed nos cielamen quæ leguntur, propler eloquii venustalem et citatem ipsorum relinquentes, tres personas secundiflicillimas quaestionum perplexilates, minime intel- dum Scripturas sanctas intelligamus; id est, alium liguntur. Revera enim, dum coguntur propler allilu- esse Patrem qui genuit, alium Filium qui genitus est dinem Scripturæ divinæ occullam viam carpere, par- a Patre, aliuin Spiritum sanctum : non aliud, quia vitati nostre ambiguitatem non minimam reliqne- substantia unum sunt. Personas distinguimus, non runt. Sunt etiam plane spirituales viri, qui eorum deitalem separamus. Igitur Filius Dei natura est Fiassequuntur eloquium, el penetrant intellcctum. Quo- lius, non adoptionc. Sic enim scriptum est : Et rum nos dum concupiscentiis satisfacimus, præclaræ ulero , inquit, ante luciferum genui te (Psal. cix, 3). eorum scientiæ non æquamur, ut eas sicut illi intel- Non quod Deus Pater uterum habeat sicut nos , aut ligere valeamus. Quapropter quæso le ut percontanti corporcus csse credendus sit; sed per ulerum submibi respondeas, et quæ obscuritatem faciunt, elu- stantiam intelligi voluit, de qua natus est Filius. cidare digneris.

Quod est Paler, hoc genuil : Deus Deum, lux luQUÆSTIO PRIMA. In primis quæro a te, utrum Deus cem. Igitur, sicut homo hominem, el canis cancm Trinivas sit; et quibus testimoniis approbes, nosse gignit : nunquain autcm visum est ut homo gedesidero.

nuerit canem. Ac per hoc non de nihilo, neque RESP. Principium Geneseos evidenler oslendit. Ait de aliqua alia substantia, scd de se ipso Filium genuit. enim : In principio fecit Deus cælum et lesram. QUÆST. II. De personarum distinctione, vel de geQuem alium principium intelligendum putabinus nili Filii persona satisfaclum inibi esse arbitror : nisi Filium ? Ipse enim de se ipso interrogantibus nunc quæro quid credas de Spiritu sancto; utrum et Judaeis quis esset, respondit : Principium, quia et loquor ipse ingenitus sit, an genitus. vobis (Joan. vii, 25). Ergo principium Filius. Per Resp. Spiritum sanctum neque ingenitum, neque Filium fecit Deus cælum el terrain : Omnia per genitum fides certa declarat. Quia si dixerimus ingeipsum facta sunt , sicut evangelista Joannes narrat,

nilum , duos palres allirmare videbimur : si allem el sine ipso factum est nihil (ld. 1, 3). Procul dubio genitum, limc duos filios credere culpabimur. Sed in Dei nomine Paler, in principii nomine Filius in- quod certa fides lenet , nec ingenitus est, nec genitelligendus est. Profecto cum dixissel, In principio lus; sed ab ulroque procedens, id est, el a Paire et fecit Deus cælum el lcrram ; subscculus adjunxit, El a Filio. Et ut hæc testimoniis approbem, ipsum Do. spiritus Dei ferebatur super aquas (Gen. 1, 1, 2) : qui minum nostrum Jesum Christum discipulos suos audi Tertia est in Trinitale persona. Igitur si Trinitas non docentem : Cum autem veneril, inquit, Paracletus esset, nunquam Dominus noster Jesus Christus di

quem ego millam vobis a Palre, Spiriluni veritatis qui Corel discipulis suis, Ile , baplizale omnes gentes in a Palre procedit, ille testimonium perhibebil de mo nonine Pairis el Filii et Spiritus sancti (Malth. XXVIII, (Joan. xv, 26). Et rursum ipse Dominus noster Jesus 19) : nec baptizalo Domino in Jordanie a Joanne,

Christus, posi resurrectionem suam, ill 0-lenderet vox de cælo dicerel , Hic est Filius meus dileclus, in a se procedere Spiritum sanctum sicut a Patre, inquo mihi bene complacui : nec Spirilus sanctus in co- suslans in discipulos suos ait, Accipile Spiritum sanlumpb:e specie descendisse super eum, et mansisse tum (Id. xx, 22) : ilem, Ego millam promissum Pas diceretur (Id. 111, 17, 16). Miror infelicem Sabellia.

tris mei in vos (Luc. xxiv, 49). Unus ergo Spiritus hain hæresim, hoc est , Patripassianorum , quod sic caci sunt mcule, ui lain ara , lam aperia testi- * Mss. duo facicani, wram lantum.

cst Patris et Filii, unus amborum Spiritis. Izithr luin esset; si custodisset' que ei Deus prrceperat quod Patris sit Spirillis, ipse Dominus ct Salvator mortc non corporis , neque animæ muliarelur. Sed noslcr discipulis suis ail : Non enim vos estis qui lu- ille inobediens mandato Dei, alque elatus superbia , quimini , sed Spirilus Patris vestri, qui loquitur in vo- suasioni serpentis obediens, Dei pr:rcepla contembis (Mauh. x, 20). El quod idem et Filii sit Spiri. psil. Et hæc causa exstitit lil mortis periculum inluis, Paulus apostolus testis est : Si quis autem, in- curreret, el ab illo ino homine omnis huimana naluquit, Spirilum Christi non habel, hic non est ejus (Rom. ra viliosa alque peccato abnoxia morialis existerer. VIII, 9).

Apostolus Paulus, Per unum hominem, inquit, pecQUÆst. III. De singulis parsonis, quod alius sit Pa- calum intravil in mundum, et per peccalum mors, el ter, aliis Filins, alius Spiritus sancius; vel quod ila in omnes homines mors pertransiil, in quo omnes Filius sit genitus, et Spiritus sanctus procedens, se- peccaverunt. Quill sicut per unum hominem omnes hocundum Scripturas sancias advertimus : nunc vero mines in condemnationem; ita el per unins justilian illud scire cupio, si Deus sit Filius aut Spiritus san- omnes homines in justificationem vilæ (Rom. v, 12, clus, vel ulrum una sil substantia vel essentia, quam 18). Et iterum : Primus homo de terra , terrenus ; seGræci oueusius vocant.

cundus homo de cælo , cælestis (1 Cor. IV, 47). Hic, Resp. Imienio anino adverle : qux te movent li- inquam, homo cælestis est. Cælester: itaque dico bentius demonstrabo. Bealus Paulus apostolus, quod quia non ex humano conceplus est semine, sed de Filius sit Deus, ad Romanos scribens de Israelilis : Naria virgine pro nostra salute assumplis a Filio Quorum patres , inquit, ex quibus est Christus secun- Dei, sicul evangelista Joannes lest.ilur : Et vcrbum , dum carnem, qui esi super omnia Deus benedictus in inquit, caro factum esl, el habitaril in nobis (Joan. I, sæcula (Id. ix, 5). El ilerum in Evangelio secun- 14). Verbum caro facium est , non in carnem mutadum Joannem : Ut cognoscanı, inquit, le solum ve- l'11; ut non desisteret esse quod erat, sed cæperit rum Deum, el quem misisti Jesum Christum (Joan. esse quod non erat. Assumpsit cnim carnem, non se XVII, 3). Ordo est verborum : Ut cognoscant ic, et convertit in carnem. Carncm istam a parte lolum quem misisti Jesum Christuai solum verum Deuin. hominem intelligimus, id est carnem et animam raEt rursus alia Scriplura dicit : Ul simus in vero ejus lionalein. El sicil primus liomo el carne el aninia Filio Jesu Christo ; ipse est verus Deus et vila ælerna niorluus fueral, ita etiam oportuit ut per mediatorem (! Joan. v, 20). Et ut æqualitatem suam ostendal, Dei et hominum hominem Jesum Christum el carne ait ipse Dominus : Ego et Paler unum sumus (Joan. el anima vivificarelur. Ergo, ul. supra diximus, sex, 30). Unum sunt , scilicet natura, non persona. El cundum assumpli bominis formam dictum est , Paler iterum : Propleren, inquit, quærebant Judæi Jesum major me cst. inler ficere , quia non solum solvebal sabbatum, sed it QuÆST. V. Video IP, dum deumo Filio Dei inquireres, Patrem suum dicebat Deum, æqualem se faciens Deo duos introducere voluisse, ut dicas Filium Dei, et li(Id. v, 18). Et rursum bealus apostolus Paulus : Qui lium hominis. cum in forma Dei ess i, non rapinam arbitralus est Resp. Non sunt duo filii, sed unus. Quia ille qui esse se æqualem Deo (Philipp. 11, 6). Non enim pote. eral Dei Filius, 'actus est filius hominis in unitale perrat esse rapina, ubi :equalis erat nalura: quze non sonic. Quia sicil anima el caro unus est homo, ila erat usurpata , sed nala. Non rapuit , quia liabuit : Verbum et homo unus est Christus. Duas substantias el multa innumerabilia , quir ad momentum no: 0C- accipimus in uno Filio Dei, imam deitatis, alteram currunt. Spiritum vero sanctum verum Deum Acius humanitatis, non duas personas. Igitur, si dixerimus A postolorum apertissime edocent : Anania, inquit duas esse personas, introducemus duos filios; el jam Petrus , cur leniavit satanas cor fuum mentiri le Spi. non erit Trinitas, sed quaternilas. Profecio enim per ritui sanclo? et infra , Non es hominibus mentilus, sed id quod Deus est, æqualis semper Patri, ubique præDeo (Act. v, 3, 4). Et in Evangelio secundum Joan- sens est, et in cælo tolus, el in terra lolus, el nullo nem : Dominus, inquit, Spiritus est (Joan. iv, 24). contentus loco. Per id quod homo, el passus, et niorPaulus apostolus ad Corinthios scribens : Nescitis , luus, el resurrexit, et ascendit in cælum, sedelque inquit, quia corpora vestra lemplum est Spirilus san- ad dexteram Patris : et sic veniet ad judicandum vicli , qui in vobis est , quem hubelis a Deo , et non eslis vos et mortuos, quemadmodum visus est irc in cævestri? Empli enim estis prelio magno : glorificale et lum, in eadem forma carnis alque substantia; cui portale Deum in corpore vestro (1 Cor. vi, 19, 20). profecto immortalitatem dedit, naturam non abstulii. Paler, inquam, Deus, Filus Deus, Spiritus sancliis QU.£st. VI. Si una substantia est Patris el Filii et Dens ; non tres dii, sed urlus Deus est. Nam si Paler Spiritus sancti, quomodo Filius sine Paire et Spiritu major, Filius minor, Spiritus sanctus plus quam mi. sanclo suscepit carnem ? nor, quod hirrelica pravilas asserit, jam non erit Resp. Neque persona Patris, neque Spiritus sancti, unus Deus, sed tres dii; quod nefas esi credere. El sed sola Filii persona suscepit carnem. Et ut hoc invalde redarguit illos Scriptura divina : Audi , Israel, telligas, comparationibus ular, ut ex crealura intelligas inquit, Dominus Deus luus, Deus unus est (Deul. vi, Creatorein. Certe in anima est ratio, et cuin unum 4). Ac per hoc sicut non dicimus lres deos, nec tres sint, aliud anima agit, aliud ratio. Anima vivimus, raessentias; ita nec tres sapientias , nec tres spirilus. tione sapimus. Ita Pater et Filius el Spiritus sanclus Nam interrogati de singulis personis, si Paler sil sa- cum sint una substantia', tola Trinitas operata est pientia vel Spiritus sanctus; respondemus, Paler sa- hominem, quem non tola Trinitas assumpsit, sed sola pientia , et Filius sapientia , ct Spiritus sanctus sa:

Filii persona. pientia : non tres sapienti:r, nec tres spiritus , sed Quæst. VII. Voluntale genuit Pater Filiun, an neuna sapientia est et unus spiritus; sicut est una sub- cessitale? slantia, aut una cssentia : quia hoc est illi esse quod Resp. Nec voluntate, nec necessitate : quia neces. sapientem esse vel spiritum esse.

silas in Deo non est : pr:eire autem voluntas sapienQUÆST. IV. Et si zquales sunt Paler et Filius , tiam non potest, quod est Filius : igitur prius est raquomodo ipse Filius dicil, Pater major me est (Joan. tionabiliter sapere, quam rationabiliter velle. Nain xiv, 28); et, Non veni voluntatem meam sacere , sed quidam nostruin, cum eum interrogassel hrrelicus, voluntalem ejus qui me misil (Id. vi, 38), ct, Pater , utrum volens, an nolens genucrit Pater Filium; laila si fieri potesi , transeat a me calix isle (Matth. xxvi, dabiliter respondisse serlur: Dic, inquil, el lu, hære. 39); el, Mea doctrina non esl mea , sed ejus qui me lice, Deus Pater necessitale est Deus, an voluntate? misil (Joan. vii, 16)? Resp. Ista omnia et alia que a le non sunt dicta ,

1 In B., u si custodisset. Er. Lugd. Ven. Lov. seculi su. secundum formam ser vi, quam assumpsit, dicla sunt. Igitur cum primus liomo conditus esset a Deo ,

* In B., cum sit una substantia. Er. Lugd. Ven. Los seculi el libero arbitrio muneralus, præceplumque ei posi- sumus. M.

mus.

M.

Quod si dixissel, Necessitale ; sequebatur illum gran- 9). Semper omnia in presentia Dei sunt; antequam dis absurdilas. Si aulem, Voluntale; respondebalur liant, praesentia sunt; el lulura jam facta sunt: quoilli, Ergo voluntate est Deus, non natura : et ila in modo nunc dicimur cognili a Deo, nisi faciente Deo laqueum quem volebat ponere, ipse incidil; el videns ut cognoscamus Deum ? Sic el bic scribitur Spirilus se convictuni, obinuluit.

sanctus gemere pro robis, id est, gementes nos faQuæst. VIII. Quomodo illud intelligendum est, cere. Infundit enim nobis charitalem in Deumot quod legitur, Sicul Puler vitum habel in semetipso, sic proximum. Sicil dicitur lælus dies, quod lælos facit : dedit el Filio habere vilam in semelipso (Joan. v, 26)? aut tristis, quod tristes facit; aut leta epistola, quod

Resp. Scimus Filium Dei a semetip o non esse, sed lolos facit: ita el hic gemere dicitur Spiritus sanctus, a Patre genituin esse ; Palrem vero à nullo genitum co quod nos ge:nentcs facit. esse, a nullo vilam accepisse. Dedit Pater Filio vi- Quæst. XIII. Cum Judæi signum pelerent DoLam gignendo : non quod prius fucrit Filius sine vila, mino Salvalore nostro, respondit illis : Generatio hæc el poslea acceperii vilam; sicut nos qui per pecca- adullera sigrum quæril, et signum non dabirur ei, nisi lum amisimus vilam, et per gratiam Salvatoris re- signum Jonæ prophelæ. Sicui enim Jonas (uil in ventre cipimus : sed ideo dicitur, Accepit vitam, quia non ceii tribus diebus el tribus noctibus, ila eril ei Filius homi. est a se ip su genitus; non enim esistendo dedit, sed uis in corde terræ tribus diebus el tribus noctibus (Malth. gignendo.

X11, 39, 40). Approba ergo quomodo in inferno fuerit Quæst. IX. Quoniam el ratione el testimoniis per- Tribus diebus, el tribus noctibus, cum die sexla sabsuasisli mibi de subjectione Filii, quod non sit secun- bati

qua est parasceve, hora nona cmiserit spiritum, dum substantiam minor, sed secundum formam servi el prima salibali ante lucein que est Dominica, requam assumpsit; ideo quæro quid de missione Spiri- surrexerit. Ecce non sunt tres dies pleni, nec tres lus s: neli sentias : numquid el ipse hominein assum. noctes. psit, ut missis esse dicalur?

Resp. Antiqui patres nostri hoc senserunt, ut priResp. Sicut nec secundum substantiam dicitur, seu ma dies quæ est parasceve a parle ultima, ei ultima missus, seu minor Filius; ita nec Spiritus sanctus. quæ est Dominica a parte priina, lo!a cum noctibus

Postremo sicul ille propter hominem minor aut mis. shis debcal computari : el ila denominando a parte • sus; ita iste prepler columbam vel ignem missus di- lollim, tres dies fuerunt; ultima pars seriic sextir,

cilur (Malth. 111, 10, et Act. II, 2): scilicet, quia non lolum sabbalun, el prima pars Duminicae cum suis in ea substantia qua est aqualis Patri, apparuit; sed, noctibus. al dicliim est, per subjeclam creaturam. Non eniin QUÆST. XIV. Cum repromillat Dominus noster sicut Filius hominem assumpsit, ul sic in rlernum Jesus Christus sanctis quod in resurrectione fulgepermaneat, sic Spiritus sancliis columbajn vel ignem : bunl sicut sol (Id. Sull, 43), quare ipse Dominus in sed factæ ille visiones de creatura inferiore, ad mani. resurrectione sua sic non fulsit? fislandum Spiritum sanctum, esse poslea destiterunt. RESP. Clarilicata carne utique resurrexit; sed noluit Numquam enim illa incomprehensibilis immutabilis- in ea clarificatione discipulis suis apparere, quia non que divinitas, quæ est Trinitas Deus, ab oculis carna- possent oculis suis talem claritatem perspicere. Si enim libus videri potest, nisi, ut dictum est, per subjeclam antequam moreretur pro nobis et resurgerel, quando erealuram.

transfiguralus est in monte, discipuli sui eum videre QUÆST. X. Filius autem Dei quomodo sil de Patro non poluerunt, sed prie linjore in terram ceciderunt; nalus, Spirilus vero sanctus ab utroque procedens, de- quanto magis, clarilicala carne Domini, eam videre elarasti. Ideoque quero quid dista: inler nativitalem non potuerunt? Filii, el processionem Spiritus sancii.

Quæst. XV. Marcus evangelista narrat Dominum Resp, Filius autem solius est Patris, non Spiritus hora tertia crucifixum (Marc. xv, 25), Joannes auSanctus; amborum spirilis, id est, Patris et Filij. lem sexta (Joan. XIX, 14-18); cui polius credenduin Quod si Spiritus sancius filius e-sc dicerelur : nullus est ex his duobus ? auiem filius est pisi duorum, patris et niatris, quod Resp. El ille verum dixit, et ille similiter. Nam absil ut inter Deum Patrem et Filium tale aliquid su- hora lertia clamaverunt Pilato Judici : Crucifige, cruspiceiur : quia nec filius hominis simul ex patre pro- cisige. cum (Luc. XXIII, 21). Milites aulin hora sexta cedit, et ex malrc; quia com procedit ex patre, non crucilixerunt cuni. Igitur quod illi lingua , Jioc isti lune procedit ex matre, el cum procedit ex malrc in manibus effecerunt. Ne autem viderentur Judiei non hac liver, non lunc procedit ex patre. Spiritus vero crucifixisse Dominum, ideo evangelista posuit bora sancliis non de Patre procedit in Filium, el de Filio tertia crucifixum Dominum, quia non tantum illi cruprocedit ad sanctificandam creaturam, sed siinul de cifixerunt qui ministerium impleverunt, sed el illi utroque procedit.

qui clamavei unt. In cis enim complelum est quod ait QUÆST. XI. Quomodo intelligendum est illud quod Psalmogriplius : Filii hominum , denles eorum arma Joannes evangelista de Spiritu sancto dicit, quod non el sagilia , el lingua eoruen machæra acula (Psal. evi, loquelur a semelip-o. Sic enim ail: Non enim loquetur 5). Vides qualem gladium habuerunt, unde hora lera semetipso; sed quacumque audiel, loquelur (Joan. lia Dominiini occiderunl. XVI, 13),

QUÆST. XV). Cum Deus omnia bona creaverit, niResp. Non loquelur a semetipso, quia non est a hilque sit quod non ab illo conditum sil, unde maluin ? semetipso. Pater enim a nullo esi nalils; Filius a Pa- Resp. Malum natura non est; sed privalin boni hoc tre est genitus; Spiritus sanclus a Patre et Filio pro- nomen accepil. Denique bonum potest esse sine macedens. Ideo non loquitur a semetipso; sed quæcun- lo, sed malum non potest esse sine bono, nec poque audit, loquitur. Audire illi esse esi; esse autem test esse malum ubi non fuerit bonuin. Ac per hoc a se non est, sed a Patre : ideo quæcumque audit, lo- dicimus et angelum bonum et angelum malum, el quitur.

homincm bonum et hominem malum : sed bonum QUÆST. XII. Quid est quod dicit apostolus Paulus quod angelus, malum quod viliosus; bonum quod ad Romanos scribens: Narro quid oremus, inquit, sicut homo, malum quod viliosus. Ideoque quando dicioportet, nescimus; sed ipse Spiritus postulat pro nobis mus bonum, naluram divudamus; quando dicimus magemilibus inenarrabilibus. Qui uuleni scrutatur corda, lum, non naluram, sed vilium , quod est bonæ naacil quid desiderel Spirilus; quia secundum Deum pu- luræ contrarinm , reprehcndimus. stulul pro sanctis (Rom. viii, 26, 27)?

Quest. XVII. Omnes Angeli æquales an inæquales Resp. Modus isic locutionis frequenter in Scriplu- criali sunt? Et si æquales, cur non omnes firmi et ris sanctis invenilur, sicut dicit Dominus ad Abraham, slabiles fuerunt? Si vero inzquales, quo merito alii Nunc cognovi quod iimeas Deun (Gen. XXII, 12); hoc pr:escientiæ suæ stabilitatem accipere meruerunt, et est, cognoscere le feci : sicut dicit Apostolus, Nunc alii fulurum suir ruinæ casum minime previdere pocognoscentes Deum, imo nunc cogniti a Deo (Gulul. iv, luerunt?

Resp. Omnes quidem Angeli æquales creati sunt; erit illi semper ælerna vila et æterna felicitas , consed cadentibus illis per superbiam, cæleri Domino pia lemplando Trinitalem Deum. Igitur sint justi cum obedientia cohæscrunt, accipientes cerlam scientiam sua carne ad æternam felicitatem , ila impii ad æler. su stabilitatis, quam illi nunquam babuerunt. Et nam resurgent miseriam. sic sunt gratia Dei in omnibus circumdati , ut nun- QUÆST. XXI. Genesis principium est : In principio quam possint cadere a beata vila, qua fruuntur Do- fecit Deus cælum et terram (Gen. 1, 1). Angeli postmomino cohærentes.

dum facti sunt, an non ? Si enim ante Angeli facti QUÆST. XVIII. Quomodo intelligendum est quod sunt, non primo omnium fecit Denis coelum el terram. dicit Deus in Genesi : Faciamus hominem ad imaginem Resr. Quando facta sunt simul sidera, ait Scriptura, el similitudinem nostram (Gen. 1, 26)?

laudaverunt me omnes Angeli mei voce magna (Job Resp. In menle est ratio el intelligentia. Ipsa ila- XXXVIII, 7, sec. LXX). Quarlo enim die facta suni sique mens quando cogitat ea qu:e sunt alerna , lunc dera, et jam Angeli erant. Neque enim die tertio, nevere imago Dei dicenda est. Et cogitando æterna, vir que secundo facti sunt. In his eniin apparel quæ facta est: sicut ait Paulus apostolus, Vir non debel velnre sunt. Tertio enim die arida, scilicet lerra ab aquis capul suum , cum sit imago gloriæ Dei (1 Cor. XI, 7). discreta est. Secundo enim factum est firmamenlim, Quantoque se magis extenderit in id quod æternum ubi sol el luna discurrunt el sidera. Porro primus est, lanto magis inde formaliir ad imaginem Dei : et dies ipse est'angelica natura, quæ primo cæli nomine ideo non est cobibenda , ut inde se contineat ac lem- nunciipala est. Unde evidenter ostenditur primo die peret. Quando vero ea agil et cogital que sunil lem- spiritualem factam, id est, angelicam naturam, et sic poralia, mulier appellatur : lunc non est dicenda ima- hoc coelum quod oculis cernimus. Nam quod ait, In go Dei, et propterea debel velare caput sunim, ne ni- principio fecit Deus cælum et terram; non est priino mia sii ejus ad inferiora progressio, el cum licita omniuin, sicut ais : sed, In principio, id est, in Filio, agit , illiciia concupiscat (a).

imo per Filium fecit Deus omnem spiritualem corpoQuæst. XIX. Primus homo mortalis factus est, an ralemque creaturam, quæ et coeli et terræ nomine immortalis?

appellata est. Nam quod ipse sit principium, de se Resp. Et mortalis secundum aliam, et immortalis interrogantibus Judæis quis essel, respondit : Princisecundum aliam causam. Tale itaque corpus babebat pium, quia el loquor vobis (Joan. viii, 25). Primo igi- 1 primus homo, quale et nos , sed sine peccato. Non tur voluit cælumn el terram velut quamdam spirituaenim habebat legem in membris suis repugnantem lem corporalemque maleriam dicere, el sic quemad. legi mentis suæ ; sed utique promeruil post prævari- modum singillation facta sunt, ordine lesere. Quod calionem. Igilir animale corpus habuit Adam; sed enim dixit cælum, hoc mihi videtur dixisse aquarum ul non sencsceret nec deliceret per illius ligni virtue abyssum tenebrosam, atque quodam modo fluilaniem tem, qua sustentabalur, quod in paradiso vitæ nomen vitam, nisi convertatur ad Creatorem, et fiat lux, et acceperat. Quopropler si Dei præcepta servassel, contemplelur Trinitalem Deum esse in Deo. Neque obedientiæ merilo in illud corpus spirituale, quale ita dicimus, ut isla maleries præcedat formam suam, sanctis in resurrectione promillilur, essel postmodum sicut præcedit lignum arcam; sed sicut præcedit vox commutandum. Ac per hoc poterat non mori, si Dei verbum : non enim tempore, sed origine. Igitur prima præcepris pia obedicntia cohäsissct. Non enim et sic creatura lux non est isla que quarta die facta est; faclus lueral, ul non posset mori, sicut cælere natu- sed spiritualis, id est, angelica natura. re que onmino mori non possunt : sed ila ut obe- Quæst. XXII. Spiritus Dei ferebatur super aquas dientia immortalem, inobedientia mortalem faceret. (Gen.1, 2) : localiter ferebalur, sicut sol cu luna et

QUÆST. XX. Quid est quod dicit apostolus Paulus, alia sidera, an aliter? Caro et sanguis regnum Dei non possidebuni?

RESP. Spiritus sanctus Deus est. Quare non contiResp. Ex hoc lestimonio inulii minus intelligentes, nelur loco aut distenditur, neque temporum molioniac per hoc hæretice asserunt hominem non posse in bus subjacel, scd est ubique präsens lotus. Cum eadem , qua defunctus est, carne resurgere; sed lol- modo sane nominavit creaturam, cui superferri dicelentes veram carnem, nescio qualc corpus aerium relur Spiritus sanctus, non localiter, sed potentialiter quod nunquam habuit , homini post resurrectionem dicitur. Non ex indigentia Deus fecit opera sua , sed aliribuunt. Quod valde absurdum considerantibus ex benelicentia ; neque horum indiget quæ fecit. Inipsam sententiam, approbalur. Caro el sanguis, inquit, digus quippe atque egenus amor, subjacet rebus quas regnum Dei non possidcbunt. Et idein apostolus Pau- diligit. Ideo dicium est superserri creatur.r

. Spiriium lus exponens quodam modo, subsecutiis, adjunxit: sanctum, quia non ex indigentia operatus est ip-am Neque corruptio incorruptionem possidebil. Quibus scri- creaturam. bebat Apostolus? Nempe his qui dicebant : Manducc- Quæst. XXIII. Dixit Deus, Fiat lux (Ibid., 3)! In mus el bibamus; cras enim moriemur (Id. xv, 50, 32). die dixit, an ante ominem diem ? Si in die dixit, lemllos redarguil bealus Paulus apostolus, dicens, car- poraliter dixit : si temporaliter dixit, per aliquam nem et sanguinem, hoc est opera carnis et sanguinis, creaturam dixit. Jgilur non est prima creatura lux. non posse adipisci regnum Dei. Nam si propria hic Resp. Nec in die dixit, nec temporaliter dixit; quia subsiantia carnis accipienda est, quid diceni de his ante oinnem profecto creaturani Verbum suum gequibus scribit idem apostolus, Vos aulem in carne non muil, et per Verbum omnem creaturani creavil. Diccio estis, sed in spiritu? Numquidnam Romani carnem non itaque Dei, Verbum Dei est. Sed divina Scriplura habebant, quibus Apostolus scribebat? Sed, in carne,

parvulis congruens, et quodam modo eos laclans, ut inquit, non estis; id est, non estis carnales, non facilis proficiant et cibum spiritualem capiant, voluit seinper opera carnis, quæ inimica sunt Deo, quæ legi Dei per omnein crealuræ formationem dictionem Dei nunnon subjiciuntur. Qui autem in carne sunt, inquit, cupare. Ut, verbi gratia, si requiras , Quomodo facta Deo placere non possunt (Rom. viii, 9, 8). Ecce qualis esi lux? audias, In Verbo Dei erat, ut fieret. QuoCaro regnum Dei non possidebit. Nam quod homo in modo faclum colum? In Verbo Dei erat, ut fierel. Et eadem qua morilur carne resurgat, Dominus noster cartera per ordinem si requiras quomodo facta silit, Jesus Christus post resurrectionem suam dubitantibus in Verbo Dci erant, ut fierent. Hoc est enim : Dizis discipulis, et pulantibus se spirituin videre, respon- Dens, Fiul lut. Neque eniin corporalibus modis lodir : Palpale ei videle, quia spiritus carnem et ossa non quitur divina natura; nec quotics dicitur, Diril, toties habet , sicul me videris habere (Luc. XXIV, 39). Ac per verba formavit. Unum enim Verbum genuit couterhue credimus hominem non tantum cum carne et os- num et consubstantiale sibi, in quo omnia incffabiliter sibus, sed etiam cum sanguinc, vel quidquid ad malu- et intemporaliter dixit. 'ramu ejus pertinet resurgcre ; sed sine ulla corruptione

(a) vide lib. de spiritu et Anima, cap. 31.

s liss. Vaticani duo hic addunt, in quo facta este

« ͹˹Թõ
 »