Ҿ˹˹ѧ
PDF
ePub

est sequendus, ni si cum ralio ducat, et honestas lem- Noli esse amicus hontiri itacundo, neque ambules cuiti peret, el regal justitia. In pueris magis regnal lalis viro furioso : ne sumns scandalumn animæ tuæ (Prov. xxity affectus. Allectus infidus cl instabilis et impiiris mix- 24, 25). Sunt quidam ex naturali consper jonc jra (uis semper amoribus, ab iis quos spiritualis amor de- cundi, qui tamen hanc ita comprimere el temperare Teclat caveatur ; nam venenum est.

solliciti' sunt passionem, ut in quinque, quibus lesię CAPUT X. Amicitia spiritualis. Vera. Amicitiæ fons. Scriptura amicitia dissolvitur atque corrumpitur , Amoris origo. Primordin amiciti:e spiritualis priimum nunquam prosiliant ; quamvis nonnunquam amicuin intentionis baheavil puritatem , rationis magisterium, sermonc, vel aclu, vel zelo uimio oflendanı. Tales tosa lemperantiu (renuni : et sic suavissimus accedens af. lerandi sunt : et cum nobis constel de affectu ce! 11seclus, ita profecto senticlur dulcis, ut esse nunquam ludo, si quis fuerit vel serinonis vel actionis excessus, desinal ordinatus. Quid sit vera amicitia, nondum no- amico indulgendum est; vel cerle sine aliquo dolore, vit, qui aliam vull esse mercedem quam ipsam. Nam jucunde insuper, in quo excesserit commonendus. om multas ct magnas utilitates pariat amicitia fida CAPUT XIII. De causis dissolvendæ amicitiæ.-Qui bonorum, non illam iainen ab isiis, sed ab illa istas convicialur nulem amico, dissolvil amicitiam. Ad aniprocedere non ambigimus. Cum in bonis semper pre- cum si produxerit gladium, non desperes ; si protulerit cedat amicitia , sequatur utilitas : proferto non iam' os crisie, non limeas. Est enim reversio ad amicum. parla per amicum, quam amici amor ipse delectat. Exceplo condicio, el improperio, el superbia, el mysleNihil est negandum antico; oinnia pro vo sustinenda rii revelatione, et plaga dolosa ; in his omnibus effugiet funt : et viia corporis ponenda est pro amico, ut amicus (Eccli. XsuI, 25-27). Convicium quippe ladit siinxit divina anclorilas (Joan. iv, 13).

fainam, charitatem exstinguit. Tanla est ennu homi. (a) Fons ct origo amiciti:r amor est : nam amor sine num malitia, ut quidquid ira instigante ab amico amicitia esse potest, anticitia sine amore nunquam. jaculatum fuerit in amicum, quasi a secretorum suoAinor vero ex natura, aut ex officio, vel ratione sola, rum conscio, si non credatur, verum tamen esse vel solo affectu , nonnunquam ex utroque simul pro. clamelur : mulli enim sicut propriis laudibus, ila in cedit. Ex natura, sicut mater diligit filium. Ex officio, aliorum vituperationibus deleclantur. Quid scelestius quando ex ratione dati el accepti, quodam speciali improperio ? quod etiam falsa objectiouc innocentis affectu conjungantur. Ex sola rationc, sicut inimicos, faciem miserando rubore persundii. At superbia quid non ex spontanea mentis inclinatione, sed ex præce- ininus ferendum? que solum id quod fractz amicipli necessitate diligimus (Matth. v, 44). Ex solo alle- Li:r subveniendorn fuerat, humilitatis el confessionis ctu, quando aliquis ob ea sola, quæ corporis sunt , excludit remedium, reddens hominem audacem ad verbi gratia , pulchritudinem , fortitudinem , facun- injuriam, lumidum ad correptionem. Seerclorum rediam, sibi quorumdam inclinat affectum. Ex ratione velalio, qua nihil est turpius, nihil exsecrabilius, simul et affectu, quando is quem ob virtutis meritum nihil amoris vel gratie relinquens inter amicos, sed ratio suallet amanduin, morum suavitate, et vitic lan- omnia replens amariludine, el indignationis, el odii, dandir dulcedine in allerius iufluit animum : et sic atque doloris selle cuncla aspergens. Salomon : Qui ratio jungitur affcctui, ut amor es ratione caslus sit, denudat arcana anici, perdil fidem *. Quid cnim infedulcis ex aspectu.

3 2130 licius illo qui perdit fidem, el desperatione languescit? CAPUT XI. Amicitiæ fundamentum. Fundamentum Unde denndare amici arcana, desperatio est animæ inamicitix, Dei amor est, ad quem omnia, que vel amor felicis (ld. XXVII, 17, 24), Plaga dolosa. Cal occulta suggerit vel affuetus, omnia quae vel occulte aliquis detractio ; plaga serpentis est ci aspidis mortisera. spiritus, vel palam quislibet suadet amicus, referenda Salomon : Si mordeal serpens in silentio, nihil eo misimt. Diligenter inspiciendum, ut quidquid asiruitur, nus habet qui occulle detrahit (Eccle. x, 11). Qacmfundamento conveniat; et quidquid illud excedere de- cumque in his viliis assiduum inveneris, cavendus. prehenditur, ad ejus furinam revocandum, el secun- tibi est ilie. nec, doncc sanelur, eligendus est, Abju. dun ejus qualitatem omnimodam convertendum non remus convicin, quorum ultor est Deus. Semei David dubiles.

conviciis impelens, a Salomone occisus est (!!! Reg. 1, CAPUT XII. Delectus amici. Nec omnes lamen quos 44-46). Infelix Nabal carmelus David servitutem et diligiinus , in amicitiam sunt recipiendi ; quia nec sugam improperans, a Domino percuti merujl el oc. omnes sunt ad hoc idonei. Nam cum amicus lui con- cidi (1 Reg. xxv, 38), Vitemus el superbiam, et amici sors sit animi, cujus spiritui luum conjungas et ap- gratiam bunilitatis beneficio præveniamus. Ob hanc plices, et ita misceas, ut unum fieri velis ex duobus, causam populum, el urbes filiorum Ammon, gladius cui le tanquam libi alteri commiltas, cui nihil occul- David et ignis.consumpsit (11 Reg. x). Amicorum rctes, a quo nihil tiincas; primum cerle eligendus est velare secreta, sacrilegium est, quo fides amittitur el qui ad liac aptus patetur, dcinde probaudus, et sic animæ captivate desperatio iniportatur : 111 palet in denium admitiendus. Stabilis enim Jebel esse ainici- Achitophel proditore (Id. xvi, 23). Detraliere anico, tia, et quamdinn alernitatis speciem pripferre, semper venenum amicitiæ pulemus, quod Marize sororis Moysi perseverans in affecla; non puerili modo ainicos niu. corpus lepra fædavil, el ejecia cst extra castra ses inre aut liv dere Nemo autem detestabilior, quam qui diehus (Num. Xu). amicum frserit; nihilquc magis animum torquet, CAPUT XIV. Qui minus idonei ad amicitiam. Caquam vel deseri ab amico vol impugnari: : sed eli- vendi sunt eliam instabiles el suspicio i ; quia cum gendus est, et probandus, et tolerandus. Quatuor $unt fructus amicitiæ sit securitas, quomodo "ic credis el gradus, quibus ad amicitie perfectionem conscendi- commillis amico, quomodo in cjus amore aliqua poiur : quorum primus est electio ; secundus, probatio; lerit esse securitas, qui o:nni circumfertur venio, tertius, admissio ; quartus, rerum divinarum et hu- omni acqniescit

, consiliu, cujus, affectus mulli lol. manarum cum quidam charitate et benevolentia sum- conparatus, diversas el cuerarias lola die pro arbi. ma consensio. Suni vilia quædam, quibus si quis trio imprimentis suscipit el format imagines ? Quid suerit in volutus, non diu leges amicitiæ vel jura ser- magis competit amiciliæ, quain pax c! tranquillitas vabil. Non enim ad amicitiam sont idonei nimis ira- cordis, cujus semper expers est suspiciosus? Nunrundi, instabiies, suspiciosi, verbosi : quæ quatuor in quam enim reqniescil. Semper, cum curiositas conii clectione ::

mici nolanda sunt. Difficile cst cuni quem talur, quæ conilinuos stimulos acuens, inquietudinis S:1pe iracundiæ furor exagitat, non aliquando insurgere in amicum. Unde Ecclesiasticus : Est amicus qui i Alias, soliti. odium er rixan el convicia denudabit ( Eccli. 11, 9).

· Aelredus, etiamsi produserit.

3 supple ex Aelredo, prolulum. Ackle ex Aclredo, lalis ul.

• Achredus, quo facue. • Ajue hic cuin Aelredo, utilitas.

• Adeleoda hic et imulada quadam ex Aelredlo. slias, rel se ab amico imp::gnuri.

• Alias, repelamus 1) Reliqua dccerpila suit ex Aetredi libro tertio.

[ocr errors]

Alias, quu.

non

et perturbationis materias subministral. Si viderit palientia. Fides, ui ei le secure commitias. Lutentio, amicum sccretius loqueniom cum aliquo, proditioncin ist nihil ex amicitia nisi Dcum et na!urale cjus bonum pritabit. Si se benevolum alteri præbuerit vel jucun- exspecies. Discretio, ut quid præstandum amico, quid. dum, ille se minus diligi proclamabit. Si eum corri- ab eo pctendum, in quibus contristandum pro eo, in puerii, odinm interpretabilor. Sed nec verbosum ar- quibus ainico congratulandum, pro quibus eum cor. bilror eligendum ; quia vir linguisus non justificabi- ripiendum, moduni, lempus et locum non ignores. tur. Salomon : Vides hominem promplum ad loquen- Patientia vero, ne correptus doleat, ne corripienlem dum, nagis illo spem habet siullus (I'rov. xxix, 20). conlennat vel odiat, ut eum pro amico quaclibet ad

CAPUT XV. 'Qui idonei. Amicitia dissuenda , versa sustinere non pigeal. rumpenda. Hic ergo tibi eligendus est in amicum, CAPUT XIX. Fides amicilice. Nihil in amicitia fide quein non iracundiie suror inquielet, non instabilitas præstantius, quæ ipsius nutrix videlur et custos. Ipsa dividai, non conterat suspicio, non verbositas a de. se in omnibus adversis et prosperis, lactis el trislibus, bila gravitale dissolvat. Przecipue utile est ul eum eli- jucundis et amaris pr. bei aqualem : eodem intuens gas, qni luis conveniat moribus, lui:c congrual quali- oculo humilem et sublimem, paupcrem el divilcin, lali. Nam inter dispares mores firma non polest esse sortem et debilem. Fidelis proprie amicus nihil in amicilia (a) : et ideo sibi convenire debci utriusque amico, quod extra ejus animum, inluetur : virtutem gratia. Multi sunt qui liis passionibus movenlar, sed in propria sede complectens, cætera omnia quasi exsuperiores inveniuntur : quia iracundiam patientia tra eum posita, nec multum probans si adsint, nec comprimunt, levitatem servala gravitate cohibent, cum absint requirens. Ipsa tamen fides in prosperis suspiciones dilectionis conteniplatione compellunt. Jalet, sed eminet in adversis. In necessitate probatur Quos in amicitiam quasi extractos ' assumendos dixe- amicus. Amici divilis mulli (Prov. xiv, 20): sed ulrum rim, qui vilia virtute vincentes, tanto securiuspossi- veri amici sint, interveniens adversitas probat. Salodenlur, quanto fortius etiam ientantibus vitiisresis- mon : Omni tempore diligil qui amicus est, el frater is tere consucrunt. Cavendum est in ipsa electione vel angustiis comprobatur (lil. xvii, 17). Et arguens ima. dilectione, ne nimis cilo diligamus, maxime indignos. delem, dicit : Dens puiridus, et pes lapsus, qui sperat Digni suni amicitia, quibus inest causa cur dilig:inlur. super infideli in die angustiæ (Id. xxv, 19).

Sed in his qui probali diguique pulanlur, crom")16 CAPUT XX. Intentio. Diximus etiam iplentionem sæpe vilia, lam in ipsos amicos, quam in alienos; esse probandam. Sunt plerique, qui in rebus humanis quorum cum ad amicos redundat infamia, talibus esi nihil norunt bonum, nisi quod temporaliter fructioadhibenda diligentia, ut sanentur. Et si impossibile sum sit. Hi amicos sicut boves suos diligunt, ex quiest, non statim rumpenda est amicilia, sed dissuen. bus aliquid boni se sperant capluros : qui prosecto da : il ait quidam, Dissuendae sunt amicilic, non germana et spirituali carent amicilia, propter Deum rumpendæ omnino , (Cicero de Amicitia, n. 76). Ami- et se expetenda ; nec in se ipsis naturale contuentur citia lerna est : unde, Omni tempore diligil, qui exemplar, ubi facile deprehenditur vis ejus qualis sit amicus est (Prov. XVII, 17). Si te larserit ille quem el quanta, secundum formam quam scrmo divinus diligis, lu lamen dilige. Si talis fuerit ül amicitia re

præscripsit, Diliges, inquit, proximum iuum sicui le rrahalur, nunquam tamen subirahalur dilectio. Con. ipsum (Malth. xxi1, 39). Tunc erit ipse quem diligis sule quanlum potes saluti, * prospice famiæ : nec un- aller lui, si luam in ipsum transsuderis charitatem. quam amicitiæ ejus prodas secrela, quamvis ipse lua Non enim, ut ait Ambrosius, vectigalis est amici. prodiderit.

lia, sed plena (ccoris, plena gratiæ » (De Offic. lib. 5, CAPUT XVI. De læsione eorum qui diligandi sunt. cap. 21). Virtus est, non quiestus : quia pecunia non Quinque illa que ante scripsimus, convicium, impro- parturitur, sed gratia ; nec licitatione preliorum, sed perium, superbiam, revelationem secretorum, et oc- concertatione benevolentiæ. Non debet esse mercecoltos morsus detractionum 3; his sextum addimus, naria, scil gratuita. Certiores sunt amicitiae inopum, si eos qui diligendi sunt livscril, et scandali malcriam quam divitum, cum spem lucri sic tollit paupertas, przebuerit, ubi vitiorum ipsorum le langit infamia. Non uit augcal charitalem. Divilibus plerique assentatorio enim amor praponderare debet religioni, non fidei, gratilicantur ; erga pauperein nemo simulator est : non charitati multorum, nec saluti. Hoc scitoie inter verum est quidquid deferlur pauperi; ejus amicitia perfectos sapientcr cleclos et caute probatos, quos invidiat caret. rera et spiritualis amicitia copulavit, non possc ve- CAPUT XXI. Discretio. Quidam perverse et nire dissidium. Cum enim amicitia de duobus lecerit indiscrele talem amicum habere volunt, quales ipsi unum, sicut id quod unum est, non potest dividi , sic esse non possunt. Ii sunt qui leves amicorum transel amicitia a se non potest scparari. Sed virlus in gressiones impatienter seruni, austere corripiant, et hoc probatur, quod diligit a quo non diligitur; hono- carentes discretionc magna negligunt, contra quæque rat à quo spernitur; benedicit a quo maledicitur; minima se crigunt, confundunt omnia , non locum bencfacit ei qui sibi malum machinaiur.

servantes, ubi ; non lempiis , quando; non personas, CAPUT XVIJ. Ad amicitiam quatuor requiruntur. quibus quælibel vel publicare conveniat, vel celare. All arnicitiam qual or pertinere specialiter videntur : Circa illum quem cligis, probanda est discretio, ne scilicet dilectio et affeclio, securitas et jucunditas. Ad improvidum vel imprudentem tibi sumas, et lites dilectionem special, cum benevolentia beneliciorum quotidianas el jurgia iibi ipsc perquiras. Si quis sine exhibitio. Ad affcctionem, interior quædam procedens discretione fuerit, sicut navis, absque gubernaculo delectatio. Ad sccurilalem, sine timore et suspicione pro iinpelu suo instabili molu semper serelur. omnium consiliorum et secrelorum revelatio. Ad ju- CAPUT XXII. Patientin. Quid in amico seligendo cunditatem, de omnibus quæ contingunt, sive lazıla curandum. Palientia probanda est, cum necesse erit sint, sive tristia; de omnibus que cogitantur, sive arguere quem diligis : quod aliquando quasi ex in. nociva sint, sive ulilia ; de omnibus que docentur dustria durius fieri oporiel, ul sic cjus probelur vcl vel discuntur, qu:edam dulcis et amica collatio. Ista exerceatur tolerantia. perdit qui solvit amicitiam.

Non quandoque in amicis eligendis lardeal csse sol. CAPUT XVIII. In amico probanda quatuor. Quatuor licilum, cum hujus laboris frucliis sit vitiu medicamen, probanda sunt in amico : lidcs, intentio, discretio, ci immortalitatis fundamentum. Cavendus est quidam

impelus amoris, qui precurrit judicium, el prob: nili • Apud Aelredum, exercilatiores

adimit poleslalem. Est proinde viri prudentis, susci1 Adde, ejus. : Apud Aelredum interlocutor : Cucc stini, rogo, illa vilia

talum huc refrenare inpelum, ponerc modum benepro quibus aniicili:m paulitin dicis esse solucndam ? Cui

volenti.c; paulatim procedere in affectum, donec jam Aclredus : Quinque illa quæ ante descripsimus, maxime au

probalo se lolum del cl cormillat amico. Iliec est lem rerelatio sccretorun, el occulli morsis, etc.

magna felicitas, quam exspectamus Deo operantc et (a) Ambros. lib. 3 de ull., cap. 21.

infunden!c, inler sc el crcalurain suam , inter ipsos

841

cradus et ordines quos elegil, esse tantam amicitiam nas oculos ; sed screna Piscic, hilari vultu , scrmone et charitalem , ut sic quisque diligal alium sicul se jucundo intercide verba petentis : occurre benevoipsum; et sicut unusquisque de propria , sic de alle. lentia, ut non rogalus viilearis pr:eslare quod pelilur. rius felicitate letetur; el ita singulorum beatitudo, sit Ingenuus animus nihil magis erubescendum æstimat, omnium, et omnium beatitudinum universitas singu- quam rogare. Cum igitur tibi cum amico luo esse de Iorum. Thi nulla cogitationum occultatio, nulla affe- beat cor unum et anima una , injuriosum est, si non clionuin dissiinulatio. Iliec est vera amicitia, que hic sit et pecunia una. Sic se sibi suaque impendant, ut inchoatur, ibi perficitur; que hic est paucorum , ibi qui dai , servet hilaritatem ; qui accipit , non perdal oinnium , ubi omncs boni. Ilic est necessaria proba- securitalem. tin, nhi est sapientium et stultorum commixlió.

CAPUT XXVI. Quid sibi impendere debeant amici. CAPUT XXIII. Non pariter admitendi omnes. Ple- Sunt in amicitia aliqu: in quibus sibi adesse possunt rosque omni affectu amplectimur, quos tamen ail amici. Primum ut solliciti sint pro inviccin, orent pro amicitic secreto non admiltimos, nec ad consiliorum invicem, erubescant aller pro altero, alier gaudeat revelalionem. In Evangelio Christis de discipulis suis, pro altero, alterius lapsum ut suum doleal. (a) Suo quos de servis amicos fecit, ait : Jam non dicam vos dilecto smus ille qui diligitur Imler variabiles fortune servos, sed amicos (Joan. xv, 15). Ambrosius! : Dedit casus ol in varietale mutabiliun , vihil nitique a sitformnm amicitiæ quam seqnamur , ut amici faciamus pientibus potius, benignius, suavius ac honestius voluntalent, et aperiamus secreta nostra illi quæcumque estimatur, quam veram amicitiam invenire. Quod in pectore habenius, et illius arcana non ignoremus (De lenere diliginiis , id videndi desiderio estuamus. Ea Offic. lib. 3, cap. 21). Nihil enim occultat amicus : si namque est vis amoris, ut oculus mentis offerat, quod verus est, effundit animum suum, sicut effundebal ardentius mens desiderat. Occurrunt enim nolie inæ, mysteria Patris sui Dominus noster Jesus Christus. verba lua melle condita. Occurrit felicium noclium

CAPUT XXIV. De cultu amiciliæ. Quemadmodum jucunditas, que me mihi furantur, et studio, ct labori. amicitia sit colenda, videamus. Firmamentum ergo In media nainque lectione le somnio, in somnis anistabilitatis et coustanti:c in amicitia est fides : nihil plector te, in amplexibus le amillo, et le et somnio enim est stabile quod inlidum est. Non fidum potest cum sua fallacia discedente. Medere ergo desideriis , esse multiplex ingenium et tortuosum : neque qui non medere absentie; diligentem te dilige, silque remeeisdem rebus moventur, nec eisdem consentiunt, sla- dium id nostri furoris , ut sciant qui le diligunt me bilis esse possunt amicitie aut fidei. Præ omnibus amare. Minus enim amor habel amoris , ubi se sentit cayenda esl suspicio, que est amicitie venenum. qui diligit non amari. Amicorum enim est , invicem Non unquam de amico mala sentiamus, nec mala di. siia negolia agnoscere, et suis opporlunitatibus mucenti credamus. Accedat hinc in sermone jucundilas, luam vicissitudinem impendere. Non est amicus, qui hilaritas in vullit, suavitas in moribus, in oculorum amico non subvenit; nec eliam bonus socius , qui etiam nulu serenilas. Tristitia namque et severior fa- socii adversum parum lugeat, alterius proseclum non cies habet quamdam honestam gravilatein : sed ami. suam estimet.] Quibus modis impendi ' potest , ericitia quasi remissior aliquando debel esse, et liberior, gal pusillanimem , suscipiat inlirmuin , consolelur et dulcior, ad comitatem facilitatemque sine levitale irisiem, iratum sustineat. Sic oculos verealur amici, o dissolutione proclivior. Est præterea jus amiciliar, ul nibil quod inlionestum sit agere, nihil quod deparem esse inferiori superiorem. Szepe quid:un infe- deccat loqui præsumat. Nam quidquid ipse deliquerit, rioris gradus et ordinis, dignitatis et scientix , ab in amicum redundat. excellentioribus assumuntur in amicitiam ; ita ut sul CAPUT XXVII. Correplio amici. Quidquid sua limis descendat, humilis ascendal, dives egeal, pill- dendim est, ab amico facilius recipitur , el facilius poop ditescat, el ila unusquisque alteri suam condilin- retinelur : cujus magna debet esse in stadendo anctonem communicet, ut fiat æqualitas. Unde qui multum rilas, cuin nec lides ejus dubia, nec adulatio sit silhabuit, non abundavit; el qui modicum , non minoruvit specia. Non solum arguendi sunt amici, sed si opus (!I Cor. VII, 15). Nungnain luoʻle præferas amico : sed fiierit, objurgandi. Objurgandus est amicus, si veri. si forte in iis qu:e diximus superior inveniris, lunc le talem aspernauir, et obscquiis atque blanditiis in magis amico subrnille. Non cuncleris prostaru con- crimen appellalur. Sed monilio acerbitate, objurgation fidcntiam, custoflere verecundum, et tanto plus ei con- contumelia careat. Ambrosius : « Si quid vilii in ferre honoris quanto minus conferendum conditio vel amico deprehenderis, corripe occulte; si le non an. paupertas pr.escribit. Jonathas enim lodus iniit cum dierit, corripe palam 1 (De off. lib. 3, cap. 21). Sunt David, el servului in amicitiam adequans domino, enim bonæ correptiones, e: plerumque meliores quarn fugatum a palre, sic adjudicatun morti, neci deslima- lacila amicitia ; et si ladi se pulel amicus, tu lamen iu , sibi przelulit, se humiliaus, et illuni esaltans : corripe. Tolerabiliora enim sunt amici vulnera, quam T11, inquit, eris rex, el ego ero secundus post (1 Reg. adulantium oscula (Prov. xxvu , 6). Debel amicus XXII, 17). Si non ut doininum tibi videtur praelerre: amico compati el condescendere, vitimin ejus suum enm quem diligis, vel parem facere eum libi non ne. Pulare, corripere humiliter, compatienter. Corripial gligas. Non enim amicitia recte culilor, a quibus eum vullus tristior, et sermo dejectior. Intercipiunt qualitas tion servalur. Defer amico ut æquali, nec verba lacryine, ut non solum videal , sed et sential le pudeat ul prævenias eum officio (a). Amicitia enim correptionem ex amore et non ex rancore procenescit superbiam. Fidelis quippe amicus medicamen- dere. Amicus amico se ila conformet, ut ejus concum est vit:p.

gruat : qualitati : el cui in exteriori adversitale debet CAPUT XXV, Amicilice lex in pelendis el dandis. adesse, multo magis spiritui occurrere. Moneri et Haec est igitur lex in amicilia , ut ab amicis honesla monere non repugnant (b), non adulatorie, non sipetamus, et pro eis honesta faciamus, nec exspecte- mulatorie, sed vere. Nam simulator ore decipi amimus at rogemus : cunclatio semper absit , studium cune sunm (Id. 11, 9). semper adsil. Perde , inquit Salomon , pecuniam pro- CAPUT XXÝLÍ. Epilogus. Prestemus amico pler amicuin (Eccli. XXIX, 13). Si enim pecunia per- quidquid amoris cst, quidquid grali:r, quidquid dul. denda est propter amicuin, multo magis amici ulili- cedinis, quidquid charilatis. Subtiles honores.cl onctalibus vel necessitatibus conferenda. Sic igicur des ra illis quos pr:escripserit ratio, imponamus: scientes amico, ut non improperes, non mercedem exspectes, quia nunquam vere diligit, cui annicus ipse non suflinon frontem obducas, non vultum avertas, non depo

' Abundat verbum, impendi, nec est in Aelredo. " Apud Aelredum : De his verbis, ut sanctus ait Ambro- : Aelr., monendi. sins, dedit, etc.

3 Aetr., congruit. • Legendum : si durum tibi vidriur ut dominum præ- Aelr., futiles.

(a) Additamentum collectoris. (a) vid. Ambros. lib. 3 de offic., cap. 21.

(6) Locus corruplus. Sanct. August. VI.

(Vingt-sept.)

[ocr errors]

cit, wisi hæc vilia ci contemptibilia abjecerit. Caven- parium studiorum, ct qu.edam conformalio rulluum. dum est ne tenerior affectus majores utilitates iuripe- İta electus et probaliis nihil velit quod dedeceat, vel diat, dum eos quos ampliori charitale complectimur, pelere ab amico, vel prestare rogatus. Amicitiam virsi magna spes fructus uberioris elucet, nec absentare, iutem putare', non qurslum; adulationem fugere, volumus, ncc onerare. I:ec est enim amicitia ordina- deles lari assentationem ; ' liber in discretiivne, palielis la, ut ralio rigat affeclum, nec lam quid illorum sua- in correptione, firmus et stabilis in dilectione : utile vilas, quam quid multorum pelat utilitas, allendamus. lunc dolere pro invicem, laborare, onera sua portare, Qui semelipsum non amal, alium annare non potest. pro altero semetipsum negligere, alterius voluntatem Se autem non diligit, qui turpe aliquid vel inhone- suze præferre, illius necessitati magis quam suæ ocslum, vel a se exigit, vel sibi imperiit. Primum ergo currere, adversis semetipsum opponere el exponere; est, ut semetipsum quisque castilicel, nibil sibimet dulce: ad invicem conferre, sludia sua mutuo palelaindulgens quod indecens sil, nihil. subtraliens quod cere. Accedit pro invicem oratio, quæ in amici meutile sil. Sed quia hic amor multos diligit', ex ipsis moria tanto ellicacius, quanto affectuosius admittitur, eligat quem ad amicitia secrela lege familiari au

profuentibus lacrymis, quas vel limor exculil, vel niciat, in qucm copiose suum infundat affectum, affectus elicit vel dolor educit. Ita pro antico ora.is denudans peclus suum usque ad inspectionein vi- Christum, ipsuin desiderauler et diligenter intendit : scerum, medullarum, cogitaluuin el intentionum cum subilo transiens alleclus in affectum, et ipsius cordis. Non eligalur secundum affectionis, lasciviam, Christi dulcedinein langeus, incipit guslare quam sed secundum perspicaciam rationis similitudinem dulcis est, et sentire quam suavis. Ila a sanclo illo moruin, el contemplationen virlulum. Sic scimpendat

amore, quo amplectitur amicum, ad illum conscenamico, ui levitas omnis absil, jucundilas adsit, nec or- dens quo amplectitur Christum, spiritualem amicitie dinala desint benevolentiæ et charitatis obsequia vel frucluni capii. officia. Probetur fides ejus, lionestas et patientia. Accedat amicorum consiliorum communio, assiduilas

Leg., cum constiterit anicitiam eum virtutem putare. Aelredus. adjeceril.

udde, inventusque. • Alias, colligii.

• Aelr., quam dulce habent.

ADMONITIO

IN LIBRUM DE SUBSTANTIA DILECTIONIS.

Constal isle libellus opusculis in unum confusis duobirs, quæ in scriptis libris non sic loco junguntur, quin a se invicem suo saltem præfixo cuique litulo separentur. Oprisculum primum, cui titulus est, De Substantia Di. lectionis , desinit ad ultima verba capitis quarli, et Augustini raro admodum , Mugonis autem plerumque nomen in Mss. exemplaribus præfert : et sane exstat inter opera noninc Ilugonis vulgata , libro scilicet assulum, qui appellatur, Institutiones catholicæ in Decalogum. Alterum opusculum ab illis verbis capitis quimti incipiens, Vila cordis amor esi, elc., lilulum sine auctoris nomine bunc vel similem label : Quod vila cordis sit amor. lloc etiam cum operibus Hugonis editum est in lib. 1 Miscellancorum, lil. 170 vel 171 eruditionum theologicarm. Nonnulla in hoc libello carpit Bernardus Vindingus in Critico Augustiniano, sed qur sane haud aliena sont ab lluyone Victorino. Illud , cxempli gratia , quod censura dignum putat, quia dicitur Deus operalus opera restaurationis humanæ parlim. per homines, partim per angelos, partim per semetipsum, aliquoties repetit Hugo in libro 4 de Arca morali, capp. 3, 5, 9, el in lib. 2 de Vanitale mundi, etc. Postremo Trithemius abbas inter Hngonis opera conscl librum de Substantia Dilectionis.

DE SUBSTANTIA DILECTIONIS

LIBER UNUS.

CÁPUT PRIMUM. Amoris duo rivi , charilas et cupiditas. Inde omne bonum vel malum. Amor molus esi unus el multiplex. Quotidianum de dilectione serinonem serimus, ne forte · scintillel in cordibus nostris el exardesc:34 ignis Natumam faciens , aut lolum consumcns, aut purgans llum. Ex eo nainque lotum est, quod bonum est:cl lolum quod malum est, ex eo est. Unus sons dilectionis inius saliens, duos rivos effundil : aller cst amor mundi , cupiditas; alier est anior Dei, charitas, Mediuin quippe est cor hominis, unde fons amoris erumpit : el cum per appetituin ad exleriora decurrit, cupiditas dicitur; cuin vero desiderium stium ad interiora dirigit , charitas nominalur. Ergo duo sunt rivi, qui de fonte dilectionis emanant, cu

piditas el charitas : et omnium malorum radix culptditas, et omnium bonorum radix charitas. Ex eo igi. lur lolum est, quod bonum est; et totum quod malui est, ex eo est. Quidquid ergo illud est , magnum est quod in nobis est; el ex eo lotum est, quod ex noliis est' : hoc autem est amor. Quid est amor, el qua:: lum est amor, aul unde est anior ? El sermo Dei ile amore loquitur. Numquid hoc negotium non polius illorum esi , qui pudicitiam prostituere consueveruni! Ecce quam mulli qui ejus ministeria' volentes suscipiunt: et quam pauci qui verba ejus in medium proferre non crubescunt ! Quid ergo nos facimus ? Försilan mulla improbitale frontem (ractam habemus, qui

! Apud Aug., quod inest nobis.
: Ms. Victorinus, el llugo, niyslerid.

. Apud Ilug. ajuur, non animadvertentibus nobis.

.

non verecundamur amorem indictatum sonare': quem quod eliam ul indivisa societas el concordia utrobiques et impudici aliquando non possunt sine verecundia perfecta haberetur, geminalus est nexus, in charitale verbis exprimere. Sed aliud est investigare vilium, nit Dei el proximi : il per charilatem Dei omnes uni cosy era licelur; aliud exhorlari ad vitium, ut virtus el ve- hærerent, per charitatem proximi omnes ad invicem rilas non amelur. Nos igilur investigamus el quæri- unum fierent; ut quod de illo uno, cui omnes inhe.' mus , ut sciamus, el scienles caveamus , quod illi in- rebant, quisque in semelipso non caperet , plenius vestigant, ut sciant, sed sciant ut faciant, quid illud atqne perfectius per charitatem proximi in altero posin nobis sil, quod desideria nostra sic multifariam di- sideret, el bonum omnium fieret lolum singulorum. vidit, el cor unum in diver-a deducit. Invenimus au- Ordinale ergo charitatem. Quid est, ordinate charilem hoc aliud non esse pr:eler amorem : qui cum sit lalem ? Si desiderium est amor, benc curral; si gaumolus cordis secundum na!uram singularis et unicns, diuin est, bene requiescat. Est enim amor, sicut sccundum actionem autem divisus, cum se inordinale dictum est , delectatio cordis alicujus ad aliquid promovel, id est, ad ea que non debet, cupiditas dici- pter aliquid, desiderium in appetendo, et in perfruendo tur; cum vero ordinatus est, charitas appellatur. gaudium, per desiderium currens, ei requiescens per Ipsum igitur hunc cordis molum , qucm amorem ap- gaudium, currens ad illud , et requiescens in illo. Ad pellamus, qua definitione significare poterimus? Ex- quid, aut in quo ! pedit nobis propius intueri eum, ne lalcat aliquale

CAPUT V. Ordinala charitas : respectu Dei, reniis, el non sciatur; proptereaque nec caveatur cum spectu proximi, respectu mundi. Audite, si forte explimalus est, nec appelatur aut inveniatur cun bonus; care possimus quo currere debcal amor noster , aut de quo et cuin malus est tanta mala veniunt, et cuin in quo requiescere. Tria qu:edam sunt quæ amari bene boniis est lanta bona procedunt.

aut male possunt; id est, Dens, proximus, el mundus. CAPUT II Amor quid sit. Malum quid. Ipsum igi- Deus supra nos est, proximus juxta nos est, mundus lur quoinodo delinimus? Investigemus, consideremus; sublus nos est. Ordinate ergo charitatem. Si curril, quia occullum est quod qurrilur, quantoque interius bene curral; si requiescit, bene requiescal. Desideco!localum est, tanto magis in utraque parte cordi

rium currit, gaudium requiescit. Propter quod gali dominatur. Illud igitur videtur esse amor. El amor dium uniforme est, quia semper in uno est, nec est delectalios cordis alicujus ad aliquid propter ali- vicissitudine variari potest : desiderium autem molus quit, desiderium in appelendo, et in perfruendo gan. mutabilitatem suscipit, et idcirco non se continet in dium, per desiderium currens, requiescens per gau. uno, sed varias species repræsentat. Omnis namque dium. Hinc bonum est, et hinc: malum est cor hile cursus aut de illo est, aut cum illo, aut in illo ad quod manum ; quia nec aliunde bonum es, si bonum es, est. Quomodo ergo currere debel desiderium nostrum ! nec aliunde maluin es, si malum es, nisi quod vel Tria sunt, Deus, proximus, mundus. Tria Deus, duo : bene vel male amas quod bonum est. Nam omne quod proximus, unum mundus habeat in cilrsu desiderii est , bonum est : sed cum id quod bonum est male mostri; et est in desiderio ordinata charitas. Amor amatur, illud bonum non est, et hoc malum cst.. namque per desiderium et de Deo, el cum Deo, el in Igitur nec qui amat, malum est; nec quod amat, ma- Deum ordinate currere potest. De Deo curril, quando lum est; nec amor quo amal, malum est : sed quod de ipso accipit unde eum diligit. Cum Deo currit, mule amat, maluin est, et hoc omne malum est. quando ejus voluntati in nullo contradicit. In Deum Ordinale ergo charitatem, el jam malum illuin currit, quando in ipso requiescere appelit. Hæc sunt est.

tria quie ad Deum pertinent. Duo autem sunt proximi. CAPUT J!). Beatitudinis capaces ex Dei gratia. Polest enim desiderium de proximo et cum proximo Per amorem funt participes. Magnam rem commen- currerc, sed in proximum non potest. De proximo, dare volumus, si tamen valemus quod volumus. Oinni- u! de ejus salute gaudea: et profectu. Cum proxime, polens Deus, qui nullo indiget , quia ipse summum et ul eum in via Dei comitem itineris et socium pervenverum bonum est; qui nec de alieno accipere polest

lionis habere concupiscal. Sed in proximum non poquo crescal, quoniam ex ipso sunt omnia ; nec de suo lesl, ut scilicet' in homine spem et fiduciam suam amillere quo decidil, quoniam in ipso immutabiliter

constituat. Hiec sunt duo quæ ad proximum pertinent; consistuni universa : ipse rationalem spiritum creavit id est, de ipso, el cum ipso, et non in ipsum. Unum sola charitale , nulla necessitate, ut eum suæ beati- est mundi, de ipso currere; non cum ipso , aut iu ludinis participem faceret. Porro ul idem aplus esset ipsum. De mundo enim desiderium currit, quando lanla beatitudine perfrui , secit in eo dilectionem spiri- inspecto foris Dei opere, per admirationem et laudem lualeni, palatum cordis quodam modo per hanc sensi- ardentius intus ad ipsum se convertit. Cum mundo licans ad gustum dulcedinis internæ : quatenus per

curreret, si se pro mulabilitate temporalium, sive ipsam videlicet dilectionern. sue felicitatis jucun. dejiciendo in alversis, sive elevando in prosperis,

huic conformiarel. In mundum curreret, si in ejus dedilatem saperel , eique infatigabili desiderio inhærerel. Per dilectionem ergo copulavit sibi Deus, lectationibus semper requiescere vellet. Ordinale ergo crcaluram rationaleni, ut ei semper inhzrendo ip- charitatem , ut per desiderium currat de Dco, sum quo beatificanda eral bonum , et ex ipso quo- Deo, et in Deurn : de proxiino, cum proximo, el non dam modo per affectum sugeret, el de ipso per desi- in proximum : de mundo, nec cum mundo, nec in derium biberet, et in ipso per gaudium possideret. mundum, ut in solo Deo requiescat per gaudium. Ilive Suge, o apicular, suge; suge et bibe, dulcoris lui ine. est ordinala charitas, el pritler ipsam omnc quod narrabilem sua vilaiem. Immergcrc, el replere; quia agitur, non ordiniita charitas est , sed inordinata cuille deficere nescit , si tu non incipias fastidire. Ad. piditas. häre ergo et inhære, sume el fruere : si sempiternus

CAPUT VI. Amor nunquam vacat. Cordis vera regustus fuerit, sempiterna quoque beatitudo erit. Non quies. An hic perfecta. Vita cordis amor est, et idcirco jam pudeal nos neque poeniteat de amore fecisse ver- omnino impossibile est ut sine amore sil cor quod buin : non pæniteal ubi lanta utilitas, non pudeat ubi viverc cupit. Quid hinc sequatur, considera. Si enim talis honestas.

humana mens sine amore esse non potest , aut su CAPUT IV. De gemino charitatis funiculo. Igitur ipsam, aut certe aliud aliquid a se diligat necesse est. per amorem sociala est factori suo creatura rationalis, Quia vero in se ipsa persecium bonuin non invenil, solumique est dilectionis vinculam quod ligat ulrosque si se solam diligeret, felix amor non esset. Oporici in idipsuin, et lanlo felicius, quanto fortius. Propier crgo, si feliciter amare desiderat, aliud aliquid præter

se quod amet inquirat. Si autem imperfecium aliquid

extra se amare coeperil, amorem quidem suum irrilal, · Ms. Vict., formare. Apud Hug., dictatum formare.

Ar ud Aug. hic et in ra, dilectio. alias, hic bonum est et hic.

" Ahest, scilicet, a Ms. Vict. et ab llug. Apud Hug. dcesi, non.

Apud Hug. non est, per.

[ocr errors]

2

[ocr errors]
« ͹˹Թõ
 »